Denizde Tüm Ömrünü Geçiren Zırhlı Bir Amfibi: İlk Kez Bir Fosil Bulundu

Yeryüzünde hiçbir amfibi denizde yaşamaz. Gaz ve su değişimi için kritik olan gözenekli derileri genellikle tuzla başa çıkamaz.

Ancak Çin’de Geç Triyas çökeliminden çıkarılan iki fosil, eski bir amfibi türünün yalnızca tuzlu suda yaşamakla kalmayıp, denize tam bir dönüş gerçekleştirdiğini ve tüm yaşamını denizde geçirdiğini gösteriyor.

Jeolog Lipin Diao ve arkadaşları, bu tuhaf yeni amfibiye Gerrothorax maritimus adını veriyor ve bulgularını Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımlıyor.

İki fosil de, Guizhou Triyas Fosil Siteleri’nin tam ortasında, yaklaşık 237 milyon yaşında bir kaya tabakasında, Guanling İlçesi’nde yerel çiftçiler tarafından bulundu.

Bu Gerrothorax örneklerinin bulunduğu yer, Geç Triyas döneminde tamamen denizlerle kaplıydı. Başka bir deisle, bu canlılar balina kuyruklü deniz sürüngenleri, deniz lileleri ve kaplumbağalarla birlikte bir deniz ekosisteminde yaşıyor görünüyor.

Erken Geç Triyas’ta Güney Çin’in paleocoğrafyası. Guanling’e yakın kırmızı üçgen, örneklerin bulunduğu siteyi işaret ediyor. (Diao ve ark., Nature Ecol & Evol, 2026)

“Bu yerden çoğunlukla deniz sürüngenlerini ve balıkları çalışıyorduk, ama artık bu amfibimiz de var ve soyun oldukça alışılmadık bir üyesi gibi,” diyor ortak yazar ve paleontolog Ryosuke Motani, Kaliforniya Üniversitesi Davis Kampüsü’nden.

Her iki örnek de olası yakın adalardan 30 km’den [18,6 mil] fazla uzaklıkta bulundu, bu da sularından hiç çıkmamış olabilecekleri anlamına geliyor. Amfibilerin en çok bilindiği şey tam da karada ve suda hareket edebilme yeteneği olduğu için bu oldukça şaşırtıcı.

Canlı hiçbir amfibiye benzemeyen Gerrothorax‘ın düz gövdesi, fosil örneklerde iyi korunmuş sert zırh plakalarıyla kaplıydı.

G. maritimus‘un holotipi. Örnek, karnı yukarı gelecek şekilde ortaya çıkarılmış. (Ryosuke Motani)

“Kısa bacaklı amfibilerin hepsinin [günümüz amfibileri] gibi geçirgen bir cilde sahip olup olmadığı bilinmiyor, ancak öyle olsalardı bile, Gerrothorax‘in vücut zırkı suyun deri üzerinden emilmesini engelleyerek, çoğu günümüz amfibisindekinden farklı olarak suyun içilmesi ve sindirim yoluyla emilmesini zorunlu kıldı,” Diao ve ekibi yazıyor.

Araştırmacılar, bu Gerrothorax örneklerinin ölümünden sonra denize sürüklenmiş olabileceğini gözden geçirdi, ancak iki iskeletin de neredeyse tamamen sağlam olması bu ihtimali şüpheli kılıyor.

“İki bireyin… 30’dan fazla km taşınmış ve yine de son derece eklemli kalmış olmaları çok düşük bir olasılık; oysa bacak, denizdeki bir dörtayaklı cesedin kaybettiği ilk vücut parçalarından biridir,” yazıyorlar.

“Ancak bu hayvanların parmakları korunmuştu, bu da muhtemelen yaşadıkları yakında ölmüş oldukları anlamına geliyor.”

Holotipin sol eli. Parmaklar, okyanusa sürüklenen örneklerde korunmazdı; bu da hayvanın gömüldüğü yakın bir yerde yaşadığını gösteriyor. (Ryosuke Motani)

Kemiklerindeki stronsiyotoplarının daha ileri analizi, deniz yaşam biçimlerine dair ek kanıt sundu.

Stronsiyum, Dünya üzerinde her yerde bulunan ve kolayca hayvan kemiklerinde biriken eser miktarında bir elementtir.

İki stronsiyotopunun oranı, 87Sr ve 86Sr, karadaki yerel kayaya bağlı olarak konuma göre değişirken, okyanus dünya çapında neredeyse aynı değeri taşır. Bu kemiklerdeki stronsiyum, gömüldukları kayaya değil, Triyas dönemi deniz suyuna uyuyordu.

“Tip örneklerini veren iki [Gerrothorax] bireyin, kemiklerinde yansıyan stronsiyotop oranlarına sahip deniz suyunu içerek büyümüş olmaları en yüksek olasılıktır,” Diao ve ekibi raporluyor.

Bu iki fosilden daha tamamı olanı, korunmuş orta çizgisi boyunca en az 73,7 cm (2,4 feet) ölçülüyor, ancak kuyruk kemiklerinin bir kısmı eksik.

“Muhtemelen vücut kütlesi açısından dev kuyruksuz kurbağa ile aynı boyutta, ancak fark şu ki, dev kuyruksuz kurbağalar uzun gövdeli iken bu hayvan gerçekten iri ve sağlam bir yapıya sahip,” diyor Motani.

Düz, iri ve sağlam gövdesi, zayıp uzuvları ve ağır vücut zırkı, Gerrothorax‘ın karada hareket etmesini zorlaştırmış; üstelik hiç karaya çıktığı bile söylenemez.

Araştırma, Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımlandı.

Bu makale Rebecca Dyer tarafından doğrulandı ve Rebecca Dyer tarafından düzenlendi. Sürecimize gurur duysak da yalnızca insanız. Bir hata fark ederseniz lütfen bize bildirin.