Çin’in yeni süpersonik uçağı ses hızının iki katına çıkabilir

Çin, TMS-10 deneysel gösteri uçakının son montaj aşamasına ulaştığını ve bu yılın sonunda ilk test uçuşunu gerçekleştirmeyi hedeflediğini açıkladı. Tianmushan Laboratuvarı ile Beihang Üniversitesi işbirliğiyle geliştirilen tam ölçekli makine, süpersonik hızlara ulaşırken ortaya çıkan ses patlamasını (sonic boom) bastırma potansiyeli taşıyor. Ülke, ABD dışında sesin hızını aşan yolcu uçakları konusunda iddialı adımlar atan ikinci büyük oyuncu olarak öne çıkıyor.

Bu ay başlarında Çin’in TMS-10 deney uçağının son montaj fazına girdiği ve planlandığı gibi bu yılın sonunda ilk test uçuşunu yapmasının beklendiği duyuruldu. Tianmushan Laboratuvarı’nın Beihang Üniversitesi ile işbirliğiyle mühendisliğini yaptığı tam ölçekli uçak, Haziran 2025’te test edilen 1:18 ölçekli prototipten önemli bir ilerleme işaret ediyor. O aşamada daha küçük model Mach 0.2’nin altında uçarken araştırmacılar uçağın düşük hızlı kalkış, stabilite, kontrol ve iniş yeteneklerini değerlendiriyordu. Bu kez TMS-10, süpersonik hızlara ulaşmaya çalışırken buna eşlik eden ses patlamasını da azaltmayı hedefliyor.

Tasarım Felsefesi: Ses Patlamasını Eritmek İçin Yeniden Düzenlenen Akış

TMS-10 projesinin amacı, 10 ile 15 yolcu taşıyabilecek yeni bir iş sınıfı uçağı ortaya çıkarmak. Genel tasarımı, ses patlamasını sönümleyerek yerdeki kişilerce çok daha sessiz bir ses “vuruşu” olarak algılanan ABD’nin X-59 süpersonik uşağından belirgin biçimde farklılaşıyor. Bunun yerine TMS-10’un ön kanadı (bilinen adıyla canard) ile T-kuyruk yapısı, burun ve kanatların etrafında oluşan şok dalgalarının tek ve daha gürültülü bir dalga halinde birleşmesini engelliyor. Arka kısımdaki özellikler ise istenmeyen desibel seviyelerinden kaçınmak için ses dalgalarını yeniden yönlendirip zayıflatıyor.

Başarılı olması durumunda TMS-10, bir gün yolcuları saatte yaklaşık 1.300 mil (Mach 2) kalkan hızda taşıyabilir. Uçak aynı zamanda Mach 0.95 (saatte 730 mil) civarında subsonik uçuşları da destekleyecek. Bu hızların teorik olarak Pekin ile Shanghai arasındaki mevcut iki saatlik uçuşu yalnızca 30 dakikaya indirmesi bekleniyor.

Son Teknoloji Yolculuğu Öncesinde Gerçekçi Zorluklar

Günlük yolculuk için süpersonik bir uçak tasarlamak pek çok unsuru göz önünde bulundurmayı gerektiriyor. Tasarım, bu yüksek hızlarda ortaya çıkan ısını karşılayabilecek kadar dayanıklı olurken aynı zamanda yolcuları için konforlu da olmalı. Çin’in Global Times gazetesine göre TMS-10 mühendisleri, uçağın motor çekirdeği ile egzoz ve giriş sistemlerinin hâlâ netleştirilip doğrulanması gerektiğini belirtti. TMS-10’un genel tasarımının kesin olarak belirlenmesinden önce güncellenmiş model uçaklarla çok sayıda ek test daha yapılması gerekecek.

Bu durum, Çin’in geriden gelmeye çalışabileceğine işaret ediyor. X-59 bu yılın başlarında 55.000 feet irtifada yerleşerek Mach 1.5 (saatte 990 mil) hızına ulaşmıştı.