Çin‘in Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) resmi gazeti, Pekin’de düzenlenen Dünya İnsan Benzeri Robot Oyunları’nda Tiangong Ultra adlı robotun 100 metrelik sprinti 8,64 saniyede tamamlamasının ardından, iki gün içinde araştırmacılardan bu ileri teknoloji makinelerini laboratuvardan askeri eğitim sahalarına hızlıca taşımalarını istedi. Makineler deney olarak değil, “savaşçı” olarak nitelendirildi. İnsan robotiği alanında çalışan bir uzman ise bu gelişmeleri hem hayranlık hem derin endişeyle izlediğini belirtiyor.
Pekin’deki yarışmada takla atan, dengesi bozulan ve düşen robotların görüntüleri internette alay konusu olurken, bu gülmelerin ardında soğutucu bir gerçek yatıyordu. Robotun koşu parkurunda insanı yenmesi tek başına önemli değil; asıl dikkat çeken şey, Çin’in motorlar, azaltıcılar (dişli), sensörler, kontrol yazılımları, test altyapısı ve üretim kapasitesini birleştirerek bütüncül bir endüstriyel sisteme dönüştürme yeteneği.
Rakamın ardındaki sanayi gücü
Tiangong Ultra’nın 8,64 saniyelik derecesi, Jamaikalı koşucu Usain Bolt’un 9,58 saniyelik efsanevi insan dünya rekorunu geride bıraktı. Yüksek hızda her ayak basışı şiddetli zemin tepki kuvvetleri yaratır; denge düzeltmeleri milisaniyeler içinde yapılmalı ve tek bir küçük hatanın makinenin bariyere çarpmasıyla sonuçlanabileceği unutulmamalıdır.
Son on yıllarda insan benzeri robotların başlıca zorlukları, aktörler (enerjiyi fiziksel harekete dönüştüren bileşen), sensörler ve iki ayaklı dengenin saf fiziğiydi. Bugün bu mekanik sorunlar büyük ölçüde çözüldü. Karbon fiber ve alüminyum gövdeler kütle ve ataleti düşük tutarken, aktör teknolojisindeki gelişmeler insan benzeri robot eklemlerinde 400 Nm’ye (Newton-metre – bir tork veya döndürme kuvveti birimi) kadar tork kapasitesi sağlıyor.
Kodlama zaferi
Pekin’de parkurda görülen şey yalnızca motorların değil, kodlamanın da bir başarısıydı. Robotlar fiziksel ilk adımını atmadan önce sanal simülasyon ortamlarında eğitiliyor ve pekiştirmeli öğrenme (robotların eylemlerinin sonuçlarına göre karar verdiği yapay zeka alanı) milyonlarca deneme-yanılma senaryosunu işliyor. Bu sayede üçe gelme durumundan toparlanmayı, engebeli araziyi ayarlamayı ve kaotik ortamları gerçek zamanlı işlemeyi öğreniyorlar.
İnsan benzeri robotlar, kontrollü laboratuvar koşulları ile öngörülemez gerçek dünya arasındaki boşluğu hızla kapatıyor. Ancak tüm bunlar kaçınılmaz bir soruyu gündeme getiriyor: Askeriyeye, neden bu kadar karmaşık ve pahalı bir insan benzeri robara ihtiyaç olsun ki? Çok daha ucuz, sağlam paletli veya tekerlekli dronları kullanabilir.
Palet mi, ayak mı?
Açık arazi çatışmasında paetli araçlar kesinlikle üstündür; daha büyük yükler taşır, kalın balistik zırhı taşır ve enerji verimliliği çok daha yüksektir. Ancak çatışmanın doğası değişiyor ve çevrelerde askeri düşüncede artan bir rol oynuyor. Şehirler yalnızca insanlar için inşa edildi; paetli bir robot dikey bir kaçış merdiveninden kolaylıkla çıkamaz, standart bir kapı kolunu dönemez, enkazla dolu dar bir merdiven boşluğundan geçemez veya ele geçirilen bir tırın sürücü koltuğuna oturamaz.
İnsan benzeri robot ise insan asker için “doğrudan yerini alabilecek” bir bileşendir. Bir bina insanın dolaşması için tasarlandıysa, insan benzeri robot özel yeniden tasarım veya özel rampalara ihtiyaç duymadan bu binayı dolaşabilir.
Bu bizleri derin bir etik kavşağına getiriyor. İnsan robotiği alanında olanların çoğu saldırgan savaşı desteklemiyor. Ancak bu makinelerin savunmacı senaryolar ve askeri personelin ile sivillerin tehditlerini etkisiz hale getirmeye yönelik durumlar belirgin biçimde faydalıdır.
İnsan benzeri robotu bir binaya rehine kurtarma, aktif bir tehdidi (rehine alıcıları) etkisiz hale getirme veya mayınlı bir odayı temizleme için göndermek insan hayatlarını kurtarır.
Aslında modern robot benzeri teknolojideki patlama büyük ölçüde ABD hükümetinin Darpa Robotik Meydan Okuması tarafından başlatıldı; bu program iki ayaklı robotları, insan müdahilcilerin hayatta kalamayacağı Fukushima nükleer felakeği gibi afetlere yanıt vermek için özel olarak finanse etti.
Sorun şudur: Teknoloji niyete göre kayıtsızdır. Yıkık bir binayı dolaşıp yaralıyı çıkarmak için gereken temel yeteneklerle, bir binaya girip düşman askerlerini öldürmek için gereken yetenekler aynıdır. Teknoloji savunma için hazırsa, saldırgan kullanım için de hazırdır.
Bu hızlı ilerlemenin en endişe verici yönlerinden biri ne kadar erişilebilir olduğu. Nükleer teknoloji veya stealth uçakların aksine modern robotiği açık kaynak çerçeveler besler. Örneğin, ROS-M gibi askeriye odaklı bir yazılım ekosistemi (birlikte çalışan uygulamalar ve diğer hizmetlerden oluşan ağ), simülasyon araçları ve eğitim veri setleriyle birlikte büyük ölçüde halka açıktır ve küresel akademik topluluklar arasında paylaşılmaktadır.
Yeterli beceriyle, kararlı bir rakip gelişmiş robot davranışını nispeten kolaylıkla çoğaltabilir. İnsan benzeri robotluğu artık yalnızca akademik bir uğraş veya ticari bir yenilik olarak görmeye hakkımız yoktur; bu ilerlemeleri nasıl kontrol edeceğimiz hakkında acil bir uluslararası görüşme yapmamız gerekir.
Bazı mikroişlemcilerin ve havacılık bileşenlerinin ihralatını düzenlediğimiz gibi, bu makinelerin zekasını veren yazılım mimarisini ve eğitim hatlarını korumaya başlamalıyız. Donanım laboratuvardan çıkıyor; politikalarımızın buna yetişme zamanı geldi.
Kartikeya Walia, Nottingham Trent Üniversitesi Mühendislik Bölümü’nde öğretim görevlisidir.
[Kaynak]
Bu makale The Conversation tarafından Creative Commons lisansı altında yeniden yayınlanmıştır. Orijinal makaleyi okuyun.
İlk yorumu siz yazın
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.