Arşivlardan Kurtarılan Binlerce El Yazısı Kayıt, Kongo Havzası’ndaki Isınmanın Gerçek Ölçeğini Ortaya Koyuyor

Zengin ve siyasi açıdan istikrarlı ülkeler için iklim kayıtlarını koruma ve dijitalleştirme görevi yüksek teknolojiye dayalı bir girişimdir.

Şimdi, Orta Afrika’nın iklim arşivlerini dijitalleştirmeye yönelik bir misyonla yola çıkan bir bilim insanı, DKC ve Belçikalı araştırmacılarla işbirliği yaparak Kongo’daki iklim ısınmasının ölçeğini ortaya çıkardı.

Sonuçlar Earth System Dynamics‘da yayımlandı.

Hidrolog Derrick Muheki aslen DKC’nin doğu sınırına yakın olan güneybatı Ugandalıdır; ancak doktora çalışmasını sürdürmek için Belçika’nın Vrije Universiteit Brussel üniversitesine gitti.

Belçika’da Muheki, Kongo’nun iklimini 20. yüzyılın başlarını kapsayan sömürge dönemi belgelerine kolayca erişebiliyordu. Ancak bu kayıtlar 1950’lerden sonra sona eriyor.

Belçika, Kongo’yu 1908’den 1960’a kadar sömürge olarak işgal etti; o yıl Kongo liderleri bugün DKC olarak bildiğimiz ülkenin bağımsızlığını kazandı.

Belçika’da “meteorolojik kayıtlar metal kutular ve asitsiz kağıt üzerinde kontrollü sıcaklık ve nem koşullarında saklanıyor” dediği açıkladı.

“Yangambi’de bu kaynaklar hiç yok.”

Yangambi’deki kayıtlar kapsamlı ve ayrıntılıdır; ancak uluslararası iklim araştırmacılarının erişebileceği bir biçimde dijitalleştirilmemiş veya yayımlanmamıştır.

“Orta Afrika genelinde süregelen veri seyrekliği, bölgenin dünyanın en büyük ikinci nehrini ve tropikal yağmur ormanını barındırdığı Kongo Havzası‘na rağmen, insan kaynaklı iklim değişimi‘nın ekosistemler, toplumlar ve su döngüsü üzerindeki bölgesel etkilerini değerlendiren çalışmalar için önemli bir engel olmuştur,” Muheki ve ekibi yeni makalelerinde yazıyor.

Yangambi’ye ulaşmak kolay değil. Bu kasabayı komşularına bağlayan yollar asphaltsızdır ve Wikipedia’ya göre “yılın her döneminde kullanımı zor“.

“Orada halkın ulaşımındaki başlıca araç motosiklettir,” Muheki söyledi.

“Ben arka koltukta otururken, ekipmanım – bir kamera, lambalar ve bolca pil – ikinci motosiklette gidiyordu. Bölgede elektrik şebekesi yok; arşivin kendisinde bile yok. Tek güç kaynağı piller ve jeneratörlerden geliyor.”

DKC’nin meteorolojik kayıtlarının neden bu kadar uzak bir yerde saklandığını merak ediyor olabilirsiniz.

Belçika Kongo’sunda plantasyonlar, sömürgenin ekonomik politikasının önemli bir parçasını oluşturuyordu. Yangambi, bu amaca hizmet etmek için tarım ve ormancılık araştırmalarının bir merkezi haline geldi; bunun üzerine Kongo Nehri’nin kıyısına özel bir merkez inşa edildi.

Ülkenin bağımsızlığını kazanmasının ardından Yangambi’deki araştırma merkezi, bugün hâlâ faaliyet gösteren Tarım Çalışmaları ve Araştırmaları Ulusal Enstitüsü (INERA) adını aldı.

Ve Muheki, INERA’nın Section de Climatologie‘ında ülkenin dört bir yanındaki 37 gözlem istasyonundan toplanan, günlük meteorolojik kayıtlardan oluşan 9.000’den fazla el yazısı sayfayı dijitalleştirmeye başladı.

“Belgeler açık raflarda, neme ve böceklere maruz kalacak şekilde üst üste dizilmişti” diye anlattı.

“Ben varmadan birkaç ay önce binanın başka bir kanadında yangın çıkmıştı. Bunu görmek, kağıt arşivlerin ne kadar kırılgan olduğunu – ve bu verilerin kaybolmadan önce kurtarılmasının ne kadar acil olduğunu – gerçekten hissettiriyor.”

Muheki ve meslektaşları şimdi Kongo Havzası’nın 1908’den 2023’e ikliminin sürekli dijital bir kaydını oluşturdu; Yangambi’deki el yazısı kayıtları, Muheki’nin gelişimine de katkıda bulunduğu MeteoSaver adlı bir makine öğrenimi aracıyla metne dönüştürdü.

Veri, Kongo Havzası ikliminin dünyada görülen eğilimlerle uyumlu biçimde değiştiğini ortaya koyuyor: sıcak günler daha sıcak ve daha sık hale geliyor; soğuk günler ise azalıyor.

En iyi istasyon kapsamasına sahip dönem (1961–1990) içinde, aşırı sıcaklıklara sahip günlerin son on yılda (1980’ler) en erken döneme (1960’lar) göre neredeyse iki katı sık görüldü.

1961 ile 1990 arasında DKC’de ortalamaya dayalı sıcaklıklar 0,5°C yükseldi ve maksimumlar yaklaşık 0,7°C arttı. Bu ısınma eğilimleri 21. yüzyıla kadar devam etti.

“Bu bulgular, veri seyrekliği yaşayan bu bölgede iklim değişimine dair yeni gözlemsel kanıtlar sağlıyor ve gözlemlenen iklim değişikliklerinin değerlendirilmesini iyileştirmek için daha fazla iklim verisi kurtarma çabasının kritik derecede gerekli olduğunu vurguluyor,” Muheki ve meslektaşları yazıyor.

“Bu kayıtlardan daha fazlasına erişmek, bu dünyanın bu bölümünde iklim etkilerine uyum sağlanması zaten bir zorunluluk olduğu için, iklim tarihimizin yeniden inşasını iyileştirmemize ya da bölgedeki gelecekteki iklim değişimine dair projeksiyonlarımızı iyileştirmemize yardımcı olacak,” Muheki söyledi.

Araştırma ‘da yayımlandı.

bize bildirmekten çekinmeyin.