Antarktika’nın son büyük sırrı deniz altında saklanıyor: İklim tehdidi uyandırıcı işaretler veriyor

Antarktika‘nın doğusundaki Wilkes Subglacial Basin, dünyayı yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyan en önemli bölgelerden biri olmasına rağmen, bilimsel açıdan en az keşfedilmiş ve incelenmiş bölge olarak öne çıkıyor. Küresel deniz seviyesindeki artışın gelecekte nasıl seyredeceğini tahmin etmek için dünyanın en kritik alanlarından biri sayılan bu bölgede, yaklaşık 3 ile 4 metre (10-13 feet) arasında bir yükselişe yol açabilecek kadar buz bulunuyor. University of Tasmania’dan profesör ve Avustralya Antarktika Bilimi Mükemmelliği Merkezi’nin baş araştırmacısı Matt King önderliğinde hazırlanan yeni küresel derleme raporu, bu devasa buz havuzunu incelemek için koordineli bir küresel seferberliğe çağırıyor.

Rapor, gözlemdeki büyük açıkların, bilim insanlarının değişimin ne kadar hızlı gerçekleşebileceği ya da hangi iklim eşiklerinin geniş ölçekli geri çekilmeye yol açabileceğini güvenle tahmin etmelerini engellediğini ortaya koyuyor. Bölgeyi anlamak ve geleceğe hazırlanmak için uluslararası bir çalışma zorunluluğu vurgulanıyor.

Haritası çıkarılmamış sular ve geçmişteki geri çekilme işaretleri

Bölgenin keşif açığı, bölgeyi bilimsel literatüre yeni kazandıran bulgularla birlikte dikkat çekiyor. King, Wilkes Subglacial Basin’in muhtemelen Antarktika’daki son keşfedilmemiş alan olduğunu vurguluyor.

“Wilkes Subglacial Basin muhtemelen Antarktika’daki son keşfedilmemiş yer. Cook Buzulu gibi ana buzullardan birinin önünden hiç gemi 150 kilometrenin (93 mil) içine girmedi. Deniz tabanının yerinde hiçbir haritalama verisi yok ve gelecekteki erimeyi yönlendirebilecek okyanus koşulları hakkında çok sınırlı bilgi sahibiyiz.”

Matt King, University of Tasmania

Bu büyük bilimsel açıklara rağmen, jeolojik kayıtlardan elde edilen kanıtlar, bölgenin çoğunlukla Avustralya Antarktika Bölgesi içinde yer aldığını ve geçmişteki sıcak dönemlerde önemli ölçüde geri çekildiğini gösteriyor. Bu durum, bölginin gelecekteki iklim değişikliğine nasıl tepki verebileceği konusunda soru işaretleri uyandırıyor.

“Geçmiş sıcak dönemlere ait kanıtlar, bunun çok daha iyi anlamamız gereken bir bölge olduğuna dair bir alarm zili çalmaya yeterli. Ancak orada olmuş yaşayan bilim insanını bulmak zor.”

Matt King, University of Tasmania

Bilimsel açıkları kapatmak için uluslararası seferberlik

14 ülkeden araştırmacının ortaklaşa hazırladığı rapor, bölgeni haritalaması, okyanus ve buz tabakası gözlemlerini iyileştirmesi ve gelecekteki iklim ile deniz seviyesi etkilerine dair belirsizliği azaltması için acil bir uluslararası tepkiye çağırıyor.

“Bu bölgeyi ve onun gidişatını daha iyi anlayıp daha doğru şekilde tahmin edebilirsek, gelecekteki deniz seviyesi artışına, iklim etkilerine ve Avustralya’daki, Pasifik‘teki ve dünya genelindeki kıyı toplulukları ile kırılgan altyapıların sonuçlarına daha iyi hazırlanırız.”

Matt King, University of Tasmania

Rapor, bölgedeki verimsizliğin yalnızca bilimsel bir boşluk değil, aynı zamanda kıyı bölgelerinde milyonlarca insanın ve altyapının geleceği açısından kritik bir risk olduğunu hatırlatıyor. Bölgeyi keşfetmek için planlanan uluslararası çalışmaların, deniz seviyesi projeksiyonlarını önemli ölçüde netleştirmesi bekleniyor.

Matt A. King ve arkadaşlarının hazırladığı “Dynamic instability of the Wilkes Subglacial Basin Ice Sheet, East Antarctica” başlıklı çalışma, Nature Reviews Earth & Environment dergisinde yayımlandı (2026). Çalışmanın tam metni DOI: 10.1038/s43017-026-00827-6 adresinden erişilebilir.