Bilim insanları, astronotların güneş radyasyonu fırtınalarından korunmasına yardımcı olabilecek bir plastik yelek geliştirdi. Bu yelekler, 2022’de Ay’ın etrafında yapılan insansız Artemis I görevi sırasında test edildi.
Araştırmacılar, 12 Ağustos’ta yayınlanan Science Advances dergisinde, Artemis I görevinde yaşanan 25 günlük sürenin herhangi bir güneş fırtınası içermemesine rağmen, yeleğin bu tür bir olay sırasında astronotların alacağı radyasyon miktarını önemli ölçüde azaltabileceğini bildirdi.
Güneş parçacık olayları olarak bilinen bu fırtınalarda, Güneş yüksek enerjili protonları uzaya gönderir. Dünya’nın manyetik alanı gezegenin yüzeyini bu radyasyondan korur, ancak uzay yolculuğu sırasında maruz kalma riski çeşitli kanser türlerini artırır.
Bilim insanları, Artemis I görevi sırasında iki adet kadın torso modelini uzaya gönderdi ve Dünya’nın manyetik alanı tarafından hapsedilen yüksek enerjili yüklü parçacıkların bulunduğu bir bölge olan iç Van Allen kuşağı’ndan geçerken aldıkları radyasyon miktarını ölçtüler.
Bir tanesi, 26 kilogram (57 pound) ağırlığında, yüksek yoğunluklu polietilen malzemeden üretilmiş AstroRad yeleğini giyiyordu. Bu yelek, kemik iliği, akciğerler, sindirim sistemi, meme ve yumurtalıklar gibi hassas organları korumak için tasarlanmıştır. Diğeri ise herhangi bir koruma giymedi. Her iki modelde de çeşitli noktalara radyasyon sensörleri yerleştirilmişti.
“Gördüğümüz radyasyon miktarındaki azalma şaşırtıcıydı,” diyor Tampa, Florida merkezli ve yeleği Lockheed Martin ile birlikte geliştiren StemRad şirketinin uzay araştırmalarından sorumlu baş bilim insanı Jordan Houri.
Houri ve meslektaşları, Van Allen kuşağı’ndan elde edilen verileri kullanarak, yeleğin 1972 Ağustos ayında ve 1989 Ekim ayında meydana gelen güneş parçacık olayları sırasında nasıl performans göstereceğini hesapladılar.
Araştırma ekibi, AstroRad’ın 1972’deki olay sırasında bir astronotun radyasyon maruziyetini yaklaşık %60 oranında azaltarak, 222 milisievert’ten 87,5 milisieverte düşüreceğini buldu. 1989’daki daha yüksek enerjili olay sırasında ise bu azalma oranı yaklaşık %40 oldu.
Dünya üzerindeki insanlar genellikle her yıl doğal kaynaklardan yaklaşık 3 milisievert radyasyon emerler.
Güçlü bir güneş parçacık olayı sırasında yeleği giymek, bir astronotun uzaydaki arka plan radyasyonuna maruz kalma süresini en az birkaç hafta azaltabilir. Bu, NASA’nın 600 milisievert olan kariyer boyunca izin verilen maksimum radyasyon dozunu aşmadan daha uzun süreli görevlerin tamamlanmasına olanak tanır.
AstroRad yelekleri her astronot için özel olarak üretilebilir, ancak ekip şu anda astronotların farklı vücut şekilleri ve boyutları için tek bir temel yeleği değiştirmesine olanak tanıyan modüler bir tasarım üzerinde çalışıyor. Bu, fırlatılan kütleyi azaltır ve bir astronotun güneş fırtınası sırasında uzay aracında çalışırken diğerlerinin de içinde bulunduğu bir fırtına sığınağında kalmasına olanak tanır,” diyor Houri.
Kaynak: Sciencenews
