Çöl, en gelişmiş ekipmanlara, koruyucu giysilere ve kaynaklara sahip olsanız bile zorlu bir yaşam alanı. Ancak 15.000 yıl önce, günümüzdeki Ürdün, Filistin ve İsrail’in güneyindeki bölgede yaşayan Natufian kültürü olarak bilinen avcı-toplayıcılar sadece hayatta kalmakla yetinmedi. Diğer antik toplulukların aksine, tarımı geliştirmeden önce bile daha küçük, yerleşik yerleşimlere yerleştiler.
Hayatta kalmalarının temelinde ne vardı? Seçici yemek yemediler. İsrail’deki Nahal Me’arot Doğa Koruma Alanı’ndaki antik kemiklerde yapılan araştırmalar, Natufianların beslenmesinde önemli bir yerin kertenkeleler ve yılanlar gibi çöl sürüngenleri tuttuğunu gösteriyor. Bu bulgular, son zamanlarda Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayınlanan bir çalışmada ayrıntılı olarak sunulmuştur.
Çalışmanın ortak yazarı ve Almanya’daki Kiel Üniversitesi’nde görevli arkeolog Maayan Lev, “Yerleşimin içinde doğal yollarla ölen veya memeliler ve kuşlar tarafından avlanan sürüngen kalıntılarını, insanlar tarafından yemek olarak kullanılanlardan ayırabildik” şeklinde bir açıklama yapmıştır.
Lev’in ekibi, 20 katmanlı arkeolojik bir alan olan el-wad Terası’nı inceledi. Bu alanda, en eski yerleşimlerin yaklaşık 15.000 yıl öncesine dayandığına dair kanıtlar bulunuyor. Araştırmacılar, bu jeolojik tabakalarda binlerce yılan ve kertenkele kalıntısı tespit etmişler. Birçok sürüngen, yerel yırtıcılar tarafından avlanmış olsa da, mikroskobik kemik detayları, önemli bir kısmının aslında insanlar tarafından yemek olarak kullanıldığını gösteriyor. Kemiklerde bulunan flint bıçak izleri ve çizikler, insanların bu hayvanları nasıl işlediğini ortaya koyuyor.
Lev’e göre, Natufianlar sadece yakaladıkları her şeyi değil, bilinçli seçimler yaparak belirli türleri tercih etmişler. “Hipotezimiz, Natufianların nispeten büyük, yavaş ve tehlikeli olmayan sürüngenleri avlamayı tercih ettikleri yönünde” diyor. Bu durum, Avrupa cam kertenkelesi (Pseudopus apodus) gibi türlerin özellikle cazip hale gelmesine neden olmuş. Ancak, zehirli olmayan yılanlar da alternatif olarak kullanılmış. “Öte yandan, engerekler gibi zehirli yılanların avlanması nadiren görülmüştür” diye ekliyor.
Bu bulgular, sadece Natufianların beslenme alışkanlıklarına dair bilgileri genişletmekle kalmıyor, aynı zamanda insanlığın kaynak kullanımı ve uyum yeteneklerinin binlerce yıl öncesine dayandığını da gösteriyor. Dünyanın dört bir yanındaki topluluklar yerleşik hayata geçmeden önce bile, bazı gruplar zaten zorlu koşullarda nasıl yaşanacağını öğrenmişler.
Kaynak: Popular Science
