Madagaskar’ın Köpek Boyutunda Yarasaları Küçülüyor

İğrenç bir rüyanın malzemesi bu: Büyük ırk yavrusu kadar büyük, kanat açıklığı beş metre olan bir yarasanın gökyüzünde uçuşması. Ancak endişelenmeyin. Devingen yarasalar kanınızı değil, meyve ister.

Ancak biyologlar için bu dev kanatlı memeliler konusunda endişelenecek bir konu var. Madagaskar devingen yarasaları (Pteropus rufus) küçülüyor. Son birkaç on yılda küçüldükleri için biyologlar bunun büyük ölçekli ticari avcılıktaki artışla ilişkili olabileceğini düşünüyor. Bugün Journal of Mammalogy dergisinde yayımlanan çalışma, bulguları detaylandırıyor.

Chicago’daki Field Museum’da muhafaza edilmiş devingen yarasalın kafatası ve deri koleksiyonu üzerinde çalışan çalışma yazarları, arşivdeki örneklerin son yıllarda Madagaskar’da yaptıkları saha çalışmalarında gördüklerinden daha büyük göründüğünü fark etti. Modern yarasaların bundan önce toplananlara göre bu kadar küçük olmasının nedenini tam olarak bilemiyorlardı.

Devingen yarasaların küçülmesi olgusunu örneklemek için, Field Museum koleksiyonundan iki örnek alındı. Soldaki daha küçük örnek 1995 yılına; sağdaki daha büyük örnek 1948 yılına ait. Görsel: © Field Museum.

“Yarasaların küçülmesinin nedenini açıklamak için milyonlarca farklı açıyı düşündüm. Sıcaklık veya yaşam alanındaki değişimlerle ilişkili olup olmadığını merak ettim,” çalışma ortaklarından ve Field Museum’un Negaunee Bütünleştirici Araştırmalar Merkezi’nde görev yapan vahşi yaşam ekoloğu Emily Cornelius Ruhs, bir açıklamada şunu söyledi.

Ruhs, bu bulmacayı çalışma arkadaşı ve çalışma ortağı Steve Goodman ile görüştü; Goodman’ın aklında farklı bir fikir vardı. Bu meyve yarasaları Madagascar’da yasal olarak zararlılar kategorisinde değerlendiriliyor ve ticari açıdan önemli meyveleri yemeleriyle ilişkilendiriliyor. Aynı zamanda avlanan bir türler ve adanın bazı bölgelerinde büyük ölçekli besin avcılığı için avlanıyorlar. Tam zamanlı saha biyoloğu Goodman, neredeyse 40 yıldır Madagascar’da yaşıyor ve çalışıyor. Son 18. ve 19. yüzyıla ait müze örneklerini inceledikten sonra, günümüzde vahşi yaşamda elle tuttukları hayvanlara kıyasla birçokunun “devasa boyutta” olduğunu fark etti.

Malagasy flying fox (Pteropus rufus) hanging upside down in its roost tree in Berenty Private Reserve, Madagascar, Africa. Image: Liz Leyden via Getty Images. Liz Leyden

“Bu nedenle, bu yarasaların son yıllarda yoğun av baskısı nedeniyle beden boyutlarının küçüldüğü ve eskiden olduğu kadar uzun yaşamadıkları fikri oluştu,” diye ek Goodman. “Bu, tarihsel müze materyallerinin bilim insanlarına zaman içindeki değişimi anlama konusunda ne kadar önemli olduğunu vurguluyor.”

Daha derinlemesine araştırmak için Goodman, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’daki dokuz tarih müzesini gezdi. Son 150 yılda toplanan 121 Malagasy flying fox örneğini inceledi ve yarasanın kafataslarını ve dişlerini ölçtü. Ruhs ardından boyuttaki genel eğilimleri araştırmak için istatistiksel analizler gerçekleştirdi.

Emily Cornelius Ruhs, Field Museum koleksiyonlarında bir Malagasy flying fox kafatasını ölçüyor. Image: © Field Museum.

Ekip, yarasaların boyutlarında 1980 civarında, yarasavcılığının muhtemelen ticarileşmeye başladığı bir dönemde net bir düşüş gözlemledi. Bu değişim o kadar belirgindi ki, Ruhs başlarında bir hata olması gerektiğini düşündü.

“Analizde bir şeylerin yanlış olması gerektiğini düşündüm; elimizdeki kaba tahminin doğru olma ihtimali yoktu, ama doğruymuş,” diye hatırladı Ruhs.

Araştırma, yarasaların küçülmesi ile avcılığın ticarileşmesi arasında bir korelasyon ortaya koysa da, ekip 40 yılı aşkın süreden ticarileşmiş avcılığın yarasaları küçülttüğüne dair açıkça bir nedensellik göstermiyor. Ancak Ruhs, en büyük yarasaların kaybolanlar olması tesadüf olmayabileceğini düşünüyor.

“Göklerde en büyük yarasanız, en kolay hedef olabilirsiniz. Aynı zamanda avcıya en fazla eti de sağlarısınız,” dedi Ruhs.

Ayrıca, bu çalışmadaki en büyük flying foxlardan birçoğu yaşlı bireylerdi. Dolayısıyla, daha büyük ve üreme çağındaki olgun yarasaların avcılar tarafından hedeflenmesi, flying fox popülasyonlarını genel olarak etkileyebilir.

Büyük yarasaları hedeflemek, küçülen yarası trendinde tek faktör olmayabilir. Ormanların yok edilmesi, iklim değişikliği, insan faaliyeti ve meyve sezonunun kayması da aynı anda rol oynayabilir; tek bir neden değil.

“Bu yarasılar, adanın belirli bölgelerinde insanların ailelerini beslemesi veya bazı yol kenarı restoranların menüsünde yer alması açısından önemli bir besin kaynağıdır, bu nedenle yarası popülasyonlarını kormanın yollarını bulmak kritik önem taşır,” diyor Ruhs. “Popülasyonların çökmesinin önüne geçmek için, özellikle üreme alanlarında, yeni ulusal yasalar çerçevesinde daha yüksek düzeyde korumanın devreye girmesi gerekir.”