Narsisistik Beyinde Gizlenenler: fMRI Araştırmaları, Narsisistlerin Empati Sorununu Aydınlatıyor

Bazı kişiler belirgin şekilde daha yüksek düzeyde narsisistik özellikler sergiler. Credit: Matti Ahlgren / Aalto University

Çok sayıda kişi belirli bir düzeyde narsisistik özellikler taşır; örneğin kendi üstünlüğüne dair güven, bir hakkını sahip olma duygusu ve dikkatin merkezinde olma arzusu gibi. Ancak bazı kişiler, diğerlerine göre belirgin şekilde daha yüksek düzeyde narsisistik özellikler gösterir ve “büyüklenimci narsistik” olarak adlandırılan durumun nöral temeli, sosyal açıdan karmaşık durumlarda nadiren incelenmiştir.

Empati ile büyüklenimci narsistik arasındaki ilişkiyle ilgilenen Aalto Üniversitesi nörobilim araştırmacıları, işlevsel manyetik rezonans görüntülemesini (fMRI) kullanarak narsisistik özelliklerin, günlük hayatı yansıtan bir durumda beyin aktivasyonunu nasıl etkilediğini incelemiştir. Bulgular, narsisistik beyinlerin, insanların genellikle paylaşılan utancını yaşadıkları anlarda birbirleriyle daha az uyumlu çalıştığını göstermiştir.

Araştırma makalesi, Cerebral Cortex dergisinde yayımlanacaktır.

“Yüksek düzeyde narsisistik özelliklere sahip kişiler, bir kişinin kırılgan deneyimine başkalarından farklı tepki verir,” diye açıklıyor doktora araştırmacısı Matias Piispanen. “Etkileşime farklı bir şekilde uyum sağlayabilir, onun farklı yönlerine dikkat çekebilir veya olan biten hakkında farklı yorumlar yapabilirler.”

Buna karşılık, empatiyle ilişkilendirilen beyin bölgelerinde, daha az narsisistik olgu arasında nispeten benzer bir aktivasyon gözlemlenmiş; bu da nöral düzeyde de daha paylaşılan bir deneyime işaret etmektedir. Farklılıklar, sosyal durumların yorumlanması ve bilişsel empatiyle ilişkilendirilen bölgelerde ortaya çıkmıştır.

“Yüksek düzeyde narsisistik özelliklere sahip kişiler, diğerleriyle destekleyici veya samimi bağlar kurmak zorunda olmayabilir; bu da etkileşimde zorluklara ve yanlış anlaşılmalara yol açabilir,” diyor Piispanen.

Çalışma, neredeyse 1.000 katılımcının tamamladığı, narsisistik kişilik özelliklerini ölçen çevrimiçi bir anklemeyle başladı. Bu havuzdan, çok sayıda narsisistik özelliğe sahip bireyler işlevsel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) için davet edildi; kontrol grubu ise az sayıda narsisistik özelliğe sahip olanlardan oluşuyordu. Son veri seti 58 katılımcıyı içeriyordu.

‘Yüz kaybetme’ beyinde nasıl işliyor?

Araştırmacılar, bir başka kişinin sosyal bir tehditle karşılaştığı, gerçekçi bir senaryoda katılımcılar arasındaki benzer ya da farklı beyin aktivasyonuna odaklandı. Sosyolog Erving Goffman’ın 1950’lerden gelen görüşlerine göre insanlar sosyal etkileşimlerde kendileri hakkında belirli bir imaj sunmaya çalışırlar. Bu imajın zedelenmesinden kaçınmak yaygın olarak “yüz koruma” olarak adlandırılır. Bu öz-imaj, başkaları tarafından kabul ya da reddedilebileceği için hassastır ve yalnızca hedef alınan kişide değil, durumu gözlemleyenlerde de kaygı ya da utancın ortaya çıkmasına yol açar.

Goffman, etkileşime dâhil olanların genellikle hem kendi hem de birbirlerinin yüzünü korumaya çalıştığını, yani “yüz çalışması” (facework) yaptığını öne sürdü.

Beyin taraması sırasında katılımcılar, bir başka kişinin (meslek sahibi bir oyuncu) kişisel hikayeler anlattığı ve bunlar hakkında geri bildirim aldığı videoları izledi. Hikayeler, anlatıcının yaştan ya da yetişkinlik döneminden dışlandığı ya da hayranlık uyandırdığı durumları içeriyordu.

Hikayelerin ardından, anlatıcı yüzünü tehdit eden bir başka kişiden geri bildirim aldı. Örneğin geri bildirim, anlatıcının kazandığı hayranlığın hak edilip edilmediğini sorabilir ya da dışlanmanın anlatıcının kendi suçu olduğunu öne sürebilir.

Çalışma, yüz çalışmasının çok sayıda narsisistik özelliğe sahip olanlarla az sahip olanlar arasında farklılık gösterebileceğini öne sürüyor.

Önceden empati, çoğunlukla hikaye anlatan ya da geri bildirim veren ya da alan gibi daha karmaşık durumlar yerine, duygusal yüz ifadeleri gibi belirli, kontrollü uyaranlar kullanılarak incelenmişti.

“Canlı bir senaryo çok daha karmaşıktır ve durumun daha fazla yorumlanması ve değerlendirilmesini gerektirir” diyen Piispanen, “Ayrıca katılımcılara anlatıcının deneyimiyle empati kurmaları için özel olarak talimat verilmedi. Bu da onların karmaşık bir sosyal durumu nasıl spontane olarak takip edip işlediklerini gözlememizi sağladı.”

Aalto Üniversitesi’ne ek olarak, Narsisizmin Yüzleri (Faces of Narcissism) projesine Helsinki, Turku, Tampere ve Oulu üniversitelerinden araştırmacılar da dahil edildi.

Reduced Social Brain Coupling to Others’ Face Threats in Narcissism, Cerebral Cortex (2026). DOI: 10.1093/cercor/bhag175

Dergi bilgileri:
Cerebral Cortex

Aalto Üniversitesi tarafından sağlandı

Bu hikayenin ardındaki kişi:

Swati Mestri, Elektronik Mühendisliği alanında lisans derecesine sahiptir ve 2019’dan beri içerik editörü olarak çalışmaktadır. Teknoloji, sağlık ve malzeme bilimi alanlarında araştırma belgelerini düzenleme deneyimine sahiptir ve özellikle teknoloji ile uzay konularına ilgi duymaktadır.

Profilin tamamı →

Fizik alanında yüksek lisans ve araştırma deneyimine sahip. Uzun süredir bilim haberleri tutkunu. Science X’in editöryal başarısında anahtar rol oynar.

Profilin tamamı →

Atıf

:
Narsisist beyinde içeriden: fMRI araştırmaları, narsisistin empatiyle mücadelesine ışık tutuyor (2026, 26 Ekim)
26 Ekim 2026’da geri alındı
https://phys.org/news/2026-10-narcissistic-brain-fmri-narcissist-struggle.html adresinden

Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla yapılan adil kullanım dışında, içerigin tamamı veya bir kısmı yazılı izinsiz çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgi amaçlı sunulmaktadır.