Türkiye’de dünyanın en eski barış antlaşmasının bir parçası daha bulundu

Türkiye’nin kuzeyinde, Anadolu’nun kalbinde yer alan Hattuşa antik kentinde, kayıtlara geçen tarihin en eski barış ilanını temsil eden Kadesh Barış Antlaşması’nın yeni bir parçası tespit edildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı, MÖ 1259 yılında iki antik krallığın birbirine uzanma kararı almasından bu yana yaklaşık 3.200 yıl geçtikten sonra, antlaşmanın 12’den 20. maddeye kadar olan bölümünü içeren çivi yazılı bir kil tabletin günümüze ulaştığını açıkladı.

Büyükkale saray alanında yapılan kazılar sırasında ortaya çıkarılan tablet, çatışma sırasında iki taraftan kaçan mültecilerin nasıl karşılanacağına dair kuralları detaylandırıyor. Antlaşmanın bu bölümünün, bugün geçerli olan sığınma haklarından farklı olarak Ramesses ile Ḫattušili’nin birbirine yüklediği karşılıklı sorumlulukları içerdiği belirtiliyor.

Dünya Barış Günü’nde açıklanan bulgu

Kültür ve Turizm Bakanlığı, 21 Eylül Dünya Barış Günü’nü kutlamak amacıyla antlaşmanın yeni tespit edilen bölümünü kamuoyuna duyurdu. Bakanlığın ifadesine göre, çivi yazılı tablet Kadesh Antlaşması’nın 12 ile 20. maddelerini içeriyor. Kazı alanının Hattuşa Büyükkale saray bölgesi olması, bulgunun tarihsel bağlamını da güçlendiriyor.

Antlaşmanın ilk parçaları 20. yüzyılın başlarında yapılan kazılar sırasında bulundu ve belge daha sonra 2001 yılında UNESCO’nun Dünyanın Hafızası Kayıtları’na dahil edildi. Hattuşa, arkeologlara antik Hititlerin politika, kültür ve günlük hayatını anlamada binlerce çivi yazılı eserden yararlanma imkanı sağladı.

Antlaşmanın tarihsel seyri

MÖ 1259 yılında, bölgesel hakimiyet için iki yüzyıl süren ara sıra çatışmaların ardından iki antik krallık barışmaya karar verdi. Mısır Firavunu Ramesses II ile Hitit Kralı Ḫattušili III, meşhur Kadesh Savaşı’nın üzerinden yaklaşık 15 yıl geçtikten sonra bugün bilinen Kadesh Barış Antlaşması’nı imzaladı.

Savaşın ardından imzalanan bu anlaşma, kayıtlara geçen tarihin en eski barış ilanını oluşturuyor. Antlaşmanın parçaları Akkadian çivi yazılı tabletlere ve Mısır tapinaklarındaki hiyeroglif duvar yazılarına kazınarak günümüze ulaşmış. Ancak Türkiye topraklarında bulunan yeni bölüm, 3.200 yıl sonra da anlamlı bir mesaj taşıyor.

“Binlerce yıl öncesinden bugüne kadar gelen bu miras, bize insan hayatını ve onurunu korumanın sorumluluğunu hatırlatıyor. İnsanların, özellikle de Filistinli kardeşlerimizinin güvenli, huzurlu ve sakin bir gelecekte yaşamasını diliyoruz.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un Türkçeden çevrilen sosyal medya paylaşımında, bulgunun insan hayatını koruma sorumluluğuyla ilişkilendirildiğini belirtti. Paylaşımın barış mesajının güncel çatışma bölgeleriyle bağlantısı kurularak yapıldığı görülüyor.

Bulgunun önemi ve geleceğe taşıdığı mesaj

Kazı sırasında ortaya çıkarılan tabletin tam çevirisi henüz mevcut değil. Bakanlık yetkilileri, eldeki bölümün vatandaşların evlerinin yıkımdan korunmasına odaklandığını belirtti. Antlaşmanın bu kısmının, 3.000 yıl öncesinde bile sıkıntılı krallıkların ortak bir zemini bulabildiğini gösterdiği vurgulanıyor.

Büyükkale alanında bulunan kil tabletin, antlaşmanın mülteci karşılamaya dair kurallarını içermesi, antik çağlarda bile insanî değerlere verilen önemi ortaya koyuyor. Arkeologlar, bu tür bulgularla antik Hititlerin siyasi ve kültürel yapısını daha iyi anlama imkanı buluyor.