Rusya’da savaş dönemi seçimlerinde baskı mekanizmaları: Seçim sonuçları önceden belirlenmiş görünüyor

Rusya, Ukrayna ile süren savaşı sürdüğü bir dönemde 18-20 Eylül 2026 tarihleri arasında parlamentoya milletvekili seçecek. Enerji krizi, Ukrayna’daki sahadaki başarısızlıklar ve ülkede artan askere alma kaygıları ortadayken, Kremlin’in bu seçimden endişe duyması beklenebilir; ancak gözlemcilerin çoğu sonucu tartışmaya açmıyor. Cumhurbaşkanı Vladimir Putin’in Rusya Birleşik Partisi’nin kazanacağından şüphe edilmiyor ve daha azı bir tür toplumsal sadakatsizlik olarak değerlendiriliyor.

Bu seçimlerin gerçekte nasıl işlediğini anlamak için, Kremlin’in büyük ölçekte sandık hilesine gerek kalmadan çoğunluğu elde etme yöntemlerine başvurduğu görülüyor. Seçim yöneticileri uzun yıllardır baskıcı taktikler kullanarak işveren ve bürokrat yöneticilere çalışanlarının hükümeti desteklemesi yönünde baskı uyguluyor.

Sancak değneği: Çoğunluğu korumanın maliyeti

Rusya Birleşik Partisi’nin halk görüşü yoklamalarındaki popülaritesi yaklaşık %32 seviyesinde dalgalanıyor. Bu, Ukrayna’ya yönelik tam kapsamlı işgalin başladığı Şubat 2022’den bu yana görülen en düşük rakam. Hatta bu sayının, seçmenlerin muhalefet görüşlerini ortaya koymaktan korkması nedeniyle abartılmış olması muhtemel.

Kremlin, iki on yıllık süreçte seçimleri seçmenin gözetiminin dışında yönetecek bir araç deposu geliştirdi. Geçmişte kentsel bölgeleri yeniden çizerken, yaşlı nüfusun yoğun olduğu küçük kasaba ve kırsal alanları da içerecek şekilde “çiçek yaprağı” biçiminde ilçeler oluşturdu; bu kesimler rejime daha destekli eğilimde.

Ancak bu seçimde, geçmişten farklı olarak Kremlin bu gruplara mali teşvik sunmadı. Buna ek olarak, kayıplar kırsal alanlarda orantısız şekilde yoğunlaşıyor ve yakıt eksikliği hasat işlerini zorlaştırıyor.

Sandığın kontrolü: İz bırakmayan hile fırsatları

Kremlin için iyi bir haber, seçim sonrası protestoları tetikleyebilecek açık izler bırakmadan seçimi uydurabilme imkanına sahip olması. Seçim üç gün boyunca düzenlenecek; bu da yetkililere oy sayımını izleme ve oylama süresi içinde ayarlama fırsatı veriyor. Çok sayıda seçmenin çevrimiçi oy kullanması, herhangi bir müdahalenin halkın görüşünden gizlenmesine yardımcı olacak.

Bunlar makul seçim endişeleri değil; hem istatistiksel analizler hem de Rus ve Avrupa gözlemcilerinin raporları geçmiş seçimlerde önemli ölçekte hile tespit etti. Bu oylama turunda bağımsız gözlemci sayısı azalacak. Kremlin baskıları karşısında feshedilen “Oy” anlamına gelen GOLOS isimli seçim denetleme kuruluşu ortadan kaldırıldı ve Avrupa izlcileri bu seçime davet edilmedi.

En önemlisi, Kremlin seçimlerde yarışabilecek kişilerin kim olduğunu belirliyor. 2000’lerin başından beri yapay bir parti sistemi kuran Kremlin, rekabet illüzyonu yaratmak için sisteme partiler ekledi. Putin’in Rusya Birleşik Partisi dışında sistemde 18 başka parti daha bulunuyor; bunların yalnızca 10’u oy pusulasında yer alacak ve hepsi Kremlin tarafından özenle seçildi çünkü hükümeti muhalefet yasalarıyla veya açık eleştirilerle zorlamayacaklar.

Muhalefetin yok edilmesi: Navalny’nin mirası

Seçim kontrollerine ek olarak, baskı ve dezenformasyon partizan olmayan örgütlenmiş muhalefeti ortadan kaldırdı. Kremlin’in muhalefet figürü Alexei Navalny’in Yolsuzlukla Mücadele Vakfı’nı kaldırması gücünü gösteriyor. 2011’deki seçim sonrası protestoların başlamasından birkaç ay önce kurulan Vakfı, ulusal bir örgüt oluşturarak seçim meydan mücadeleleri düzenledi ve muhalefete ses vermek için seçimi ve oyu popüler protestoyla birleştirdi.

Ancak 2021’de Kremlin Vakfı “aşırılıkçı” bir kuruluş ilan etti; artık sürgünde faaliyet gösteriyor. Navalny, 2024’te hapiste öldü — destekçileri ve dış kurumlar onun katledildiğini savunuyor — ve bölgesel liderlerinin çoğu da hapse atıldı.

Yabloko sürprizi: Verilip geri alınan bir şans

Muhalefeti bastırma geçmişine rağmen, Kremlin kontrolündeki Merkezi Seçim Komisyonu’nun Temmuz 2026’da savaş karşıtı bağımsız parti olan Yabloko’ya yarışma izni vermesi sürpriz oldu. O dönemde Rusların yalnızca %3’ü partiye destek veriyordu; bu da Kremlin’i, onu oy pusulasına eklemenin güvenli bir seçim olduğu kanaatine götürmüş olabilir.

Ancak nispeten küçük tabanı olmasına rağmen Yabloko, başlangıç yarışmacılar arasında tek savaş karşıtı parti olarak Rusya’nın Ukrayna savaşı yürütme biçimine dair hoşnutsuzluğun bir göstergesi olabilirdi. Böylece partinin seçimdeki rolü kısa sürdü ve Merkezi Seçim Komisyonu kararı hızla geri aldı. Yabloko, ardından Yüksek Mahkemeye yaptığı temyiz başvurusunu kaybetti ve ikinci komutanı Lev Shlosberg, yaygın olarak “askeri sahtekârlık” olarak adlandırılan bir suçtan 11 yıl hapse mahkum edildi.

Yabloko’nun kaydı ister bir deneme balonu olsun ister seçimi meşrulaştırmaya yönelik terk edilmiş bir taktik, ortadan kaldırılmasıyla oy pusulasında artık hiçbir savaş karşıtı partinin kalmadığı anlamına geliyor.

Kırık oylar ve iştahsız seçmenler

Kremlin’in seçim sürecinin tüm aşamaları üzerindeki kontrol göz önüne alındığında, dış gözlemciler Kremlin’in sanki kesin bir galibiyet olacak gibi bir seçimden bu kadar endişe etmesinin nedenini sorabilir. Kremlin için tehlike daha çok sonuçtan değil, oyu nasıl kullanacağına dair tartışmaların Ruslar arasında artan bir muhalefet bilincini yeni bir ortak his olarak canlandırma riskinden geliyor.

Navalny, Ruslara kontrollü ortam içinde oyunu bir protesto aracı olarak kullanmayı öğretti. 2011-2012 Rusya protestolarında seçmenlere “Rusya Birleşik Partisi dışında herkesi” seçmelerini öğüttü. Birkaç yıl sonra ise kabul edilebilir onaylanmış muhalefet adayları حول oylamayı koordine etmek için bir “Akıllı Oy” uygulaması geliştirdi. Amaç Rusya Birleşik Partisi’ni iktidardan uzaklaştırmak değil, onu zayıflatmakydı.

Sürgünde faaliyet gösteren Yotsuzlukla Mücadele Vakfı, protesto oylamasını mümkün kılmak için Akıllı Oy’nin değiştirilmiş bir versiyonunu kullanmayı planlıyor. Bazı seçmenler bu talimatları takip ederken, diğerleri muhalefeti ifade etmek için pusulaya “Yabloko” yazacak veya oy pusularını geçersiz kılacak.

Çok sayıda Rus, güçsiz hissettikleri için politikanın dışında kalırken, eylemlerinin devlet politikalarını değiştirme konusunda önemli olabileceğini düşünürse protesto oylamasına yönelebilir. Görünür muhalefet potansiyelinin, Kremlin’i Rusya Birleşik Partisi’ için oy kullanacak Rusların sayısına dair beklentilerini düşürmeye zorladığı bildiriliyor.

Neredeyse hiçbir analist, Rusya Birleşik Partisi’nin kazanması dışında bir şey öngörmüyor; ancak düşük katılım ya da partinin mütevazı bir galibiyet marjı, Ruslar tarafından savaşa dair gerçek desteğin ve hükümete dair hoşnutsuzluğun açık bir sinyali olarak değerlendirilecek.

Regina Smyth, politika bilimi profesörü, Indiana Üniversitesi. Bu makale, Creative Commons lisansı altında The Conversation’dan yeniden yayınlanmaktadır. Orijinal makaleyi okuyun.