Manchester’dan New Delhi’ye, Palo Alto Üstünden: Sulpasso Raporu ve GDKP Hindistanı, Ulusların Yeni Zenginliği

Yazarın zenginliği üçgen olarak haritalandı: Manchester (fabrikalar ve GDP), Palo Alto (silikon, veri ve madencilik olarak yapay zeka) ve New Delhi (Brahmanca ve Abhinavagupta’ya atıfla bilinç, etik ve Hint darśana ile bağlı bilgi). Yapay zekanın yalnızca hesaplama ise anlam taşımadığı bir gezegen şoku olarak tanımlanıyor.

Palo Alto’daki dönüm noktasında dematerialleşme ve onun sınırı öne çıkıyor. Palo Alto, Manchester’ın ağır maddeye yönelik sanatsal takıntısından kurtularak kömürü ve çeliği silikon, veri ve yazılıma dönüştürüyor. Bilgiyi insan gelişiminin birincil motoru olarak yeniden öneriyor ve göründüğü kadarıyla Asya’ya yaklaşıyor.

Bilginin işlevsel tuzakları

Ancak derhal fark edilmeli ki, Palo Alto’daki bilgi safca enstrümantalist, verimliliğe, değer çıkarımına, algoritmaya ve hayatın monetizasyonuna yönelmiş gibi görünüyor. Hindistan’ın veda’sı ise bilinç kuramından veya varoluş etikinden yoksun bilginin anlamını kaybetmesiyle ilgili. Hint Bilgisinin özünde bu yer alıyor.

Bilgiyi New Delhi’ye taşıma aşamasında bilgi bir görüş olarak ortaya çıkıyor. Hindistan geleneği, bilimsel ve estetik çalışmayı asla kendi iç boyutundan ayırmamıştır. Malzeme sistemlerinden (Cārvāka) altı ortodok okuluna (Ṣaḍdarśana), Hint düşüncesi zihnin her yönünü ve doğayla ilişkisini, klasik Yunan’ın gücüyle eşit mantıksal bir güçle araştırdı.

Hindistan’ın veda’sı: Anlam kaybı

Kashmir felsefesiyle bilgi (jñāna), bilginin ve estetik teorisinin en yüksek seviyesine ulaşıyor. Sanat ve güzellik deneyimi (Rasa) eğlence değil, gerçeğin ve bilinçnin doğasının sezgisi.

Şimdi New Delhi’nin bir ülkenin malzeme zenginliğinin ardında kalmasının ve Hindistan’ın GDKP için anahtar referans olmasının nedeni belli: Hindistan’da bilgi aseptik veri değil, her zaman değerlerle bağlantılı. Bu yüzden Hintlerin muazzam bilgi görüşü GDKP için doğal referanstır; Palo Alto üzerinden dolanmak tek başına teknolojinin yeterli olmadığını gösteriyor.

Sulpasso Raporu: AI’dan GDKP Hindistanı’na

Eylül sonunda “SULPASSO REPORT” Hindistan’ın Silicon Valley’i Bangalore’da resmi olarak sunulacak. Çalışma, geleneksel ekonomik göstergelerin (GDP gibi) yerine GDKP’nin tercih edilmesini öne çıkarıyor. Hindistan, dünyanın ilk ülkesi; burada bilginin GDP’sini hesaplamayı denedim ve MoSPI bunu yapmaya karar verdi.

Bu ve bu dergide yayınlayacağımız makalelerde, raporun kapsadığı konularda flaşlar öngörerek dünya çapında GDKP’nin GDP’yi değiştirilmesi için tartışma ve görüşmeler teşvik edilecek. Dikkat edilmesi gereken, aynı günler içinde Guterres’in Birleşmiş Milletler tarafından sunacağı “GDP ötesi” raporunun, yüksek bilimsel seviyeli uluslararası kişiliklerce hazırlanmış olması.

Bu rapordan maalesef OECD Raporuyla aynı sınırlamalar var; Stiglitz-Sarkozy yıllar önce Nobel ödüllü birkaç büyük ekonomik figür dahil olmak üzere büyük ekonomik figürlerce hazırlandı. İki raporun ortak hatası, GDP’yi ulusların zenginliğinin ölçüsü olarak görmeye devam etmek ve onun tüm çatışmaların, saldırıların, savaşların, insanlığın kültürel felaketlerinin temeli olduğunu açıklamamak; bu da nihayetinde 6. kitlesel canlı yok oluşuna yol açacak.

GDP yerine geçecek yeni bir vizyon

Stiglitz-Sarkozy, GDP’ye eklenen bir dizi yardımcı indeks geliştirdi ancak başarılı olmadı. Aynı şey Guterres raporu için de söylenebilir. Sorun GDP’yi entegre etmek değil onu değiştirmek; ve derhal söylenmeli ki GDKP (Bilginin GDP’si), GDP gibi nicel bir veridir. GDP’ye eklenen bir indeks değil, yaşadığımız bilgi toplumunda ulusların zenginliğini hesaplamanın otantik yeni bir vizyonudur.

Aynı günlerde Guterres’in Birleşmiş Milletler tarafından sunacağı “GDP ötesi” raporunun yüksek bilimsel seviyeli uluslararası kişiliklerce hazırlanmış olması. Maalesef bu rapordan OECD Raporuyla aynı sınırlamalar var; Stiglitz-Sarkozy yıllar önce Nobel ödüllü birkaç büyük ekonomik figür dahil olmak üzere büyük ekonomik figürlerce hazırlandı.

Sulpasso Raporu’nun iki ana çizgisi

Rapor, “AI’dan GDKP Hindistanı’na, ulusların yeni zenginliği ölçüsü” olarak iki ana çizgi boyunca bölünüyor. Birinci kısım AI’dan GDKP’ye: Para Sermayesi yerine BİLGİ (K). Raporun başlangıç noktası, yapay zekanın hesaplama gücünden etkilenmemiz gerektiği değil, onu bir ülkenin sosyal ve ekonomik yapısına entegre etmemiz gerektiğidir. Sanat, din, estetik, sosyal değerler; bir ülkenin zenginliğinin sütunu olarak kültür.

GDP (yalnızca malzeme malları ve hizmetleri takip eder) farklı olarak, GDKP soyut zenginliği, becerileri ve eğitimin ve teknolojik yeniliğin ekonomik etkisini nicelendirir. İkinci kısım ise Politik-Ekonomik Coğrafya: Manchester → Palo Alto → New Delhi.

Küresel zenginliğin paradigm kayması

Sulpasso Raporu’nda öne çıkan jeopolitik üçgen, küresel zenginliğin paradigm kaymasını betimler. Manchester (Sanatsal Çağ): Klasik kapitalizmin üretim, fabrika işi ve geleneksel GDP ile ölçülen metrikler temeli üzerine doğuşunu temsil eder.

Palo Alto / Silicon Valley (Dijital ve AI Çağı): Teknoloji ve Big Tech ekonomisine geçişi temsil eder; burada bilgi kod, yazılım ve tescilli platformlara dönüştürülür. New Delhi (GDKP ve bilginin etik değerleri çağı): Küresel gelişmenin yeni kutbunu temsil eder.

Hindistan, MoSPI ve ICRIER, Niti Aayog gibi istatistik kurumları ve enstitülerle işbirliği içinde GDKP modelini teşvik ederek (Sri Praveen Shrivastava, dr. Rajiv Kumar, Amb. K. Fabian ve Amb. Balakrishna Shetty, Sri Amitabh Kant ve MoSPI sekreteri Dr. Saurabh Garg gibi büyük bilimsel figürlerle), insan sermayesi, dijital okuryazarlık ve bilginin demokratik dolaşımıyla yönlendirilen bir ekonomi yapmayı hedefliyor.

GDP’den kurtulma sorusu

Dikkat edilmesi gereken, GDKP Hindistanı Modelinin Dr. Jeffrey Cole’un yönettiği Center for Digital Future’da geliştirildiği; bu modelin sütunlarından biri olan muazzam katkısıyla. Ancak GDKP Hindistanı için en önemli katkıyı veren Hint ekibi, Dr. Hari Krishna Maram, Ms. Manoranjana Gupta ve Dr. Manju Gupta’dan oluşuyor.

Kısacası Sulpasso Raporu küresel ekonominin ağırlık merkezini 20. yüzyılın sanatsal üretiminden (Manchester) ve Silicon Valley’in teknolojik yoğunlaşmasından (Palo Alto), etik, kültür ve temele dayalı bir zenginlik ölçüm modeline kaydırmayı hedefliyor; en gelişmiş uygulamanın ilk laboratuvarı olarak Hindistan’a (New Delhi) odaklanıyor.

GDP’den kurtulup GDKP ile değiştiremezsek, Hindistan’ın yapmaya hazır olduğu gibi, merkezî soru yanıtlanmadan kalıyor: Bilginin uygun kullanımından yoksun zenginlik nedir? Cevap ortamın yıkımında, giderek kontrolsüzleşen salgınlarda ve nükleer savaşları daha da kaçınılmaz kılan sürekli savaşlarda yatıyor. Tüm kitlesel oluşların en Aptali çünkü yok edenler tarafından üretiliyor; GDKP Hindistanı karanlıkta bir ışık.