Kalça, diz veya omuz protezlerinden gelen metal parçacıkları beyne ulaşabiliyor: Araştırmacılar uyardı

Rush University Medical Center’ı (ABD) önderliğindeki bir araştırmacı ekibi, kalça, diz ve omuz gibi eklemlerde kullanılan total protezlerden kaynaklanan metal parçacıklarının beyne ulaşabildiğine dair kanıtlar sundu. Araştırmacılar, bu parçacıkların bilişsel gerileme veya demans riskiyle ilişkilendirilip edilmediğini incelemek için 701 kişinin bağışladığı beyin örneklerini analiz etti ve bulgularını Acta Biomaterialia dergisinde yayımladı.

Kronik eklem ağrıları çoğu zaman total eklemprotezi gerektiriyor; bu müdahale ağrıyı giderip hareket kabiliyetini geri kazandırsa da, uzun vadede başka sağlık risklerini de beraberinde getirip getirmediği sorusu araştırmacıları bu çalışmaya yönlendirdi. Araştırma sonuçlarına göre, protez yüzeylerinde oluşan sürtünme veya korozyon sonucu açığa çıkan metal parçacıkları eklem dışına çıkıp beyne ulaşabiliyor; ancak çalışma, buna eşlik eden bir bilişsel bozukluk bulgusu ortaya koymadı.

Parçacıkların beyne ulaşma yolu nasıl işliyor?

Araştırmacılar, ölüm sonrası bağışlanan 701 katılımcının beynini inceledi; bu kişilerin 229’u total eklemprotezi geçirmişti. Katılımcıların beyninin dört farklı bölgesinde kobalt ve titanyum başta olmak üzere birkaç metali nicelendiren ekip, örneklerin bir kısmında elektron mikroskobu kullanarak tekil metal parçacıklarını ve bileşimlerini belirledi.

“Yıllardır parçacıkların eklemi çevreleyen dokulara çökebileceğini biliyoruz; ancak beyne çöken parçacıkları inceleyen ilk çalışma bu. İplantlar kobalt gibi çok spesifik metal kombinasyonlarına sahip ve aynı bileşimdeki bir parçacık beyinde ortaya çıktığında, bunun başka bir kaynaktan gelmesi mümkün değil.”

Robin Pourzal, Rush University Medical Center, mekanik mühendis

Araştırmacıların dikkatini çeken en belirgin bulgu kalça protezleriyle ilişkilendi: Kalça protezi geçirenlerde, çalışılan dört bölgede ortalamalı olarak kobalt konsantrasyonunun 8,9 yüzde daha yüksek olduğu ölçüldü. Parçacık analizleri, en azından bazı implant kaynaklı aşınma artıklarının kan-beyen bariyerini (kan-beyn Bariyeri) geçebildiğine işaret ediyor; ancak çalışma parçacıkların oraya nasıl ulaştığını doğrudan gözlemedi.

Bu ne anlama geliyor, hangi olasılıklar öne çıkıyor?

Araştırmacılar, metal parçacıklarının beyne ulaşması için iki olası mekanizma öneriyor. Buna göre yaşlanma veya kronik iltihaplanma, kan-beyen bariyerini olduğundan daha sızdırıcı hale getirebiliyor; başka bir olasılığa göre ise metal parçacıkları periferik hücrelerce taşınıyor. Araştırmacılar bu konunun daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.

Eklemprotez yaptırmanın kendisi Alzheimer patolojisinde artış göstermedi; ancak beyinde daha yüksek kobalt konsantrasyonuna sahip bireylerde, protein birikimi açısından Alzheimer belirtileri daha belirgin bulundu. Araştırmacılar yayımladıkları makalede, “Kobalt diğer bilinen Alzheimer risk faktörleri için düzeltme yapıldıktan sonra bile altın-temporal kortekste daha yüksek Alzheimer patolojisi ile ilişkilendirildi” ancak “bilişsel gerilemeyle korelasyon bulunamadı” şeklinde bir değerlendirme yaptı.

Titanyum bulguları ve çalışmanın sınırları

Araştırmacılar, verilerde başka bir ilişki daha tespit etti: Eklemprotez yaptırmış kişilerde beyne ait titanyum seviyeleri daha yüksekti. Genel beyn titanyum düzeyinin düşük bilişsel performansla da ilişkili olması, ancak ekibin titanyumun implantlar dışında beslenme ve ilaç gibi başka kaynaklardan da gelebileceğini belirtmesi dikkat çeker.

Araştırma, eklemprotezlerden gelen parçacıkların beyne ulaşabildiğine dair güçlü işaretler sunmakla birlikte, nedensellik kanıtı sağlamıyor. Katılımcıların yaşam boyu bilişsel fonksiyonları yıllık olarak izlenmiş olsa da, metal ve nöropatoloji analizleri ölüm sonrası alınmış tek bir anlık görüntü niteliğinde; farklı birçok faktörün söz konusu olabileceği vurgulanıyor.

“Bu sonuçlar, metal implant artıklarının beyin sağlığı üzerindeki potansiyel etkisinin izlenmesini gerektiriyor.”

Araştırmacılar

Araştırmacılar bulguları doğru bağlama koymanın önemine dikkat çekiyor: Eklemprotez ve ağrının azalmasının hareket kabiliyetini artırdığı ve daha fazla sosyal etkileşimi sağladığı biliniyor; bunlar da demans riskinin azalmasıyla ilişkilendirilen iki faktör. Araştırma, Acta Biomaterialia dergisinde yayımlandı.