Dominikan Cumhuriyeti’nin bulut ormanlarında yeni bir tıklama böceği türü keşfedildi ve yerli Arawak halkına ithen adlandırıldı

Dominikan Cumhuriyeti’nin dağlık bölgelerinde bulunan bulut ormanlarında yeni bir tıklama böceği (click beetle) türü tanımlandı ve adını, Avrupa sömürgeciliğinden önce adada yaşayan yerli Arawak halkından alan Lissomus arawak, bilim dünyasına tanıtıldı. Yarıçapı bir santimetrenin altında kalan böceğin parlak, neredeyse tüysüz siyah gövdesi ve açık sarı anten segmentleriyle kolayca tanınabiliyor. Tür, Hispaniola’dan bilinen üçüncü, Büyük Antiller’den kaydedilen üçüncü Lissomus türü olarak dikkat çekiyor.

Alpine Entomology dergisinde yayımlanan çalışma, South Dakota State Üniversitesi’nden Paul J. Johnson ile İsviçeli Human Institute of Forensic Taphonomy kurumundan Jiri Hodecek tarafından, Dominikan Cumhuriyeti’nin böcek yaşamına dair süregelen bir araştırma kapsamında yürütüldü. Türün adının, adanın ilk yerlilerine yönelik bilinçli bir saygı göstergesi olduğu vurgulandı.

Bulut ormanları, adanın kökenlerine ışık tutuyor

Örnekler, Sierra de Bahoruco yakınlarında ve Cordillera Septentrional’da, yaklaşık 600 ile 700 metre (2.000 ile 2.300 feet) yükseklikteki dağlık yaprak döken ve bulut ormanlarında toplanıldı. Yeni böcek, Hispaniola’dan bilinen diğer iki Lissomus türüne benzemekten çok, Orta Amerika ve Güney Amerika’nın kuzeyinden türlerle yapısal açıdan daha yakın çıkıyor.

Morfolojik farklar, Hispaniola’daki Lissomus türlerinin tümünün tek bir yerleşme olayından türememiş olabileceğini gösteriyor. Bu nedenle olası açıklamalardan biri, bu böceklerin atalarının Büyük Antiller’e en az iki ayrı dönemde ulaştığı.

Paul J. Johnson ve Jiri Hodecek

Araştırmacılar, bunun yine de tam bir filogenetik analiz bekleyen, test edilebilir bir hipotez olduğunu, kanıtlanmış bir evrimsel tarih olmadığını belirterek uyardı.

Nadir bir böcek için yerli bir isim

Tür, yalnızca beş örnekle biliniyor; 1985 ile 2024 yılları arasında bireysel olarak toplanan tüm örnekler dişi. Araştırmacılar, “Bu kadar küçük bir örneklemle şansın ve toplanmanın fırsatçı doğusunun en basit açıklamalar olması muhtemel” diyerek, beş dişinin de L. arawak’ın ayırt edici olduğunu ciddi şekilde zayıflatmayan tutarlı ve benzersiz bir morfolojik kombinasyon paylaştığını vurguladı.

Verilen ismin adanın ilk yerlilerine yönelik bilinçli bir övgü olduğu ifade edildi. Araştırmacılar, “Arawak adını, Antiller’in yerli tarihi ve süregelen kültürel mirası tanımak için seçtik. Bu özgün endemik türün adının, adanın biyolojik tarihini insan tarihiyle bağlaştırmasını istedik” dedi.

Kaşifler, bu buluşun adanın hâlâ eksik bilinen böcek çeşitliliğini belgelemeye yönelik daha geniş bir çabanın parçası olduğunu, yalnızca Dominikan Cumhuriyeti’nde tanımlanmayı bekleyen en az 15 başka tıklama böceği türünün bulunduğunu ekledi.

Çalışma, Paul J. Johnson ve arkadaşları tarafından Alpine Entomology dergisinde (2026) yayımlandı ve DOI: 10.3897/alpento.10.193434 numaralı erişime sahip. Yayını Pensoft Publishers gerçekleştirdi.