Afgan Toprağındaki Silah Mücahitleri ve Pakistan İçin İnsan Bedeli

Kuzeydoğu sınırlarında yıllardır süregelen gerilimin yeni bir boyutuna tanıklık ediliyor: Pakistan, Taliban yönetiminin Afganistan toprağına terör örgütlerine sığınak sağladığını iddia ederken, Kabül bu suçlamayı reddediyor. Birleşmiş Milletler izleme ekipleri ve Pakistanlı güvenlik yetkilileri, Tehrik-i Talaiban Pakistan (TTP) başta olmak üzere örgütlerin hâlâ Afganistan’da faaliyet gösterdiğini ve Pakistan’a yönelik saldırıları sürdüştüğünü belirtiyor. 21 Aralık 2025’te Pakistanlı mareşal Asim Munir, ülkesine sızan “Fitne-i Hareciye” oluşumlarının yaklaşık yedi yüzde’sinin Afgan vatandaşı olduğunu açıkladı. Bu iddiaların ardında, 2026 Eylül ayına kadar geçen sürede Afgan bağlantılı terörün Pakistanlı sivillerde 1.327 ölüm ve 2.484 yaralanmaya yol açtığı, ayrıca isimli 260 Afgan militanın öldürüldüğü öne sürüldü. Bu rakamlar Pakistanlı kaynakların sunduğu veriler olup henüz bağımsız olarak doğrulanmamış durumda.

Sığınak İddiası ve Birleşmiş Milletler Değerlendirmeleri

Kabül, Afgan toprağının Pakistan’a yönelik saldırılar için kullanılmadığını defalarca inkâr etti. Ancak Pakistanlı güvenlik değerlendirmeleriyle birlikte ardışık Birleşmiş Milletler raporları, Afganistan’da terör örgütlerinin varlığını ve sınır ötesi faaliyetlerin sürmesini işaret ediyor. Birleşmiş Milletler izleme ekibi, TTP’nin Afganistan’da barındırılan en büyük terör örgütlerinden biri olduğunu defalarca ortaya koydu. Bir raporda örgütün gücü 6.000 ile 6.500 arasında değiştiği, Pakistan’a yönelik saldırıların ise arttığı belirtilirken, başka bir değerlendirmede Afgan yetkililerin örgütlerin varlığını inkâr ettiği, ancak bu görüşü destekleyen hiçbir bildiren üye devlet kalmadığı kaydedildi.

Birleşmiş Milletler raporları, Afganistan’daki çoklu terör örgütlerinin varlığını belgeledi ve bunların komşu ülkelere taşma riskine dair uyarılarda bulundu. 2026 raporunda TTP’nin de facto yetkililer tarafından daha geniş bir özerklik ve destekle karşılandığı, bunun Pakistan’a yönelik saldırıların artmasına katkı sağladığı ifade edildi.

Birleşmiş Milletler İzleme Ekibi

İddiaya göre de facto yönetimler, TTP’ye daha fazla manevra alanı ve destek sağladı. Taliban yönetimi ise Pakistan’a yönelik saldırılar için sığınak ya da destek sağladığı iddialarını reddediyor. Bu durum, meseleyi yalnızca siyasi söylem rekabeti olarak görmek yerine, askeri komutanlığın yerleştirilmesi, işe alım, eğitim, finansman, silahlandırma ve operasyonların planlanması gibi konularda da ele almayı gerekli kılıyor.

Silah, Eğitim Altyapısı ve İnsan Kaybı

Pakistanlı yetkililer, Pakistan’a karşı faaliyet gösteren militan örgütlerin, ABD ve NATO güçlerinin Afganistan’da geride bıraktığı silah ve ekipmanlara eriştiğini öne sürüyor. Pakistanlı raporlarda geçen silahlar arasında M4 tüfekleri, Remington nişancı tüfekleri ve gece görüş ekipmanları yer alıyor. Bu tür ekipmanların militan gruplar arasında varlığı raporlanıyor, ancak transferin Taliban yönetimi aracılığıyla yapıldığına dair iddialar tartışmalı ve her tekil vakada bağımsız olarak doğrulanmamış durumda.

Eğitim altyapısı da önemli bir endişe kaynağı. Pakistanlı raporlar, Kunar, Nangarhar, Khost ve Paktika bölgelerinin militan ağların eğitim ve operasyonel tesislerini barındırdığı alanlar olduğunu tespit etti. Afganistan’daki terör altyapısının daha geniş varlığı, TTP, El-Kaide ve diğer aşırılıkçı örgütlerin varlığını belgeleyen Birleşmiş Milletler değerlendirmeleriyle örtüşüyor. Bir rapor ayrıca TTP ile El-Kaide bağlantılı unsurlar arasındaki işbirliği ve etkileşimi, Afganistan’daki eğitim faaliyetlerini de içerecek şekilde belgeledi.

İnsan bedeli ise bu tartışmanın en somut yüzü. Pakistanlı kaynakların açıkladığı istatistiklere göre, 2026 Eylül ayına kadar Afgan bağlantılı terörün Pakistanlı sivillerde 1.327 ölüm ve 2.484 yaralanmaya yol açtığı öne sürüldü. Aynı verilere göre isimli 260 Afgan militanın öldürüldüğü, bu sayının isim, adres ve aile bilgilerini içerdiği, bilinmeyen militan kayıplarının ise bu istatistiğe dahil edilmediği belirtildi. Bu verilerin yöntembilimsel yaklaşımı henüz kamuoyuna açık olarak doğrulanmamış durumda.

Sınır Ötesi Saldırılar ve Kabul’un Tepkisi

Son gelişmelerden de durumun ne kadar hızlı ciddi boyuta ulaşabileceği anlaşılıyor. Örneğin, Pakistan 2026 Eylül ayında Afganistan’ın doğusuna hava saldırıları düzenledi. Bu saldırılar, Pakistan’da yaşanan birkaç olaya yanıt niteliğindeydi. Pakistan, bu bölgeleri militanların sığınakları olarak tanımlarken, Afgan hükümeti saldırıyı kınadı ve sivil kayıplara dikkat çekti. Bu örnek, sınır ötesi terör sorununu yalnızca diplomatik bir mesele olarak görmenin artan tehlikelerini gösteriyor; sorun, uygulamanın ve doğrulamanın etkin bir mekanizma ile ele alınması gerektiği gerçeğini barındırıyor.

Pakistan’ın baştan beri tek talebi, terör örgütlerinin Afganistan’da Pakistan’a yönelik saldırıları planlamak için eğitim kampına ya da başka bir tesise sahip olmamasıdır. Kabul’un görüşüne göre, bu örgütlere sığınak sağlanmadığını inkâr eder ve Pakistanlı saldırıyı kınar.

Pakistanlı Yetkililer

Bu gerilimin kökleri, militanların eğitim ve operasyonel faaliyetlerinin askeri komutanlığın konumlandırılmasıyla da bağlantılı. Sınır ötesi saldırıların yalnızca diplomatik bir mesele olarak görülmesi, sorunla uğraşmanın etkin bir uygulama ve doğrulama mekanizması gerektirdiğini unutturuyor.

Çözüm İçin Hesap Verebilirlik ve Somut Adımlar

Bu çatışmanın çözülmesi yalnızca sözlü tartışmalarla mümkün görünmüyor. Terörle mücadele koordinasyonu, terör liderlerine karşı atılacak kesin adımlar, eğitim ve finansman ağlarının bozulması, sınır ötesi sızmaların önlenmesi ve saldırıların araştırılması gibi somut eylemleri gerektiriyor. TTP ve diğer terör örgütlerinin uluslararası gözetim altında bölgede hâlâ aktif olması, güvenlik yankılarının yalnızca Pakistan-Afganistan meselesine sınırlı kalmadığını ima ediyor.

Merkezi mesele dolaylı sorumluluk sorunu olarak öne çıkıyor. Eğer Afgan toprağı terörü kolaylaştırmak için kullanılmıyorsa, terör örgütlerinin orada özgürce işe alınamayacağı, eğitilemeyeceği, silahlandırılmayacağı ve saldırılarını planlayamayacağına dair inandırıcı kanıtlar sunulmalıdır. Tersine, militan ağların Afgan toprağından faaliyet göstermeye devam ediyorsa, bunlarla mücadele etmek yalnızca Pakistan’ın güvenliği için değil, aynı zamanda Afganistan’ın bölgesel terörün bir üssü olmaya devam etmesini önlemek için de zorunluluk haline geliyor.