Ten years after award, law and power diverge in South China Sea
On Yıl Sonra Ödül Verildiğinde, Hukuk ve Güç Güney Çin Denizi’nde Ayrılıyor
Uluslararası Tahkim Mahkemesi’nin Filipinler lehine verdiği karar açıklandığına 10 yıl geçti. Temmuz 2016’daki karar, Manila’nın Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (UNCLOS) kapsamındaki haklarını teyit ederek o dönemde uluslararası hukukta bir dönüm noktası olarak nitelendirildi.
Ancak 10 yıl sonra, deniz sınır anlaşmazlığı hala çözülmedi. Pekin, kararın geçerliliğini reddederek, Güney Çin Denizi’nin tamamında “tartışılmaz egemenliğe” sahip olduğunu savunuyor; bu da Manila’nın talep ettiği çeşitli özellik ve alanları kapsıyor.
Kararın 10. yıl dönümünde, Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr.’ın Çin ile ilişkileri yeniden düzenleme çağrısı, hukuk ile güç arasındaki devam eden gerilimi yansıtıyor. Bu, arbitraj kararının Filipinler politikasının temel taşı olmaya devam ettiği ancak diplomasinin hukuki ilkelere bağlı kalırken pragmatik bir yaklaşımla hareket etmeyi gerektirdiği gerçeğinin farkına varılmasını gösteriyor.
Bu nedenle, son 10 yılda hukuk neyin başarısını sağladı ve güç neyin başarısızlığına yol açtı? Filipinler, pragmatik milliyetçilik yoluyla nasıl ilerleyebilir?
Hukuk ile jeopolitik gerçekliğin buluşması
Manila için arbitraj kararı, dış politikayı hukuki ilke ile jeopolitik gerçeklik arasındaki bir mücadele olarak tanımlamıştır. Bu, Filipinler-Çin ilişkilerinin gidişatını belirlemiş ve Malacañang’da kimin olduğu durumuna göre barışçıl diplomasiden gerginliğe doğru dalgalanmalara neden olmuştur.
2016’dan 2022’ye kadar Devlet Başkanı Rodrigo Duterte, önleyici diplomasi lehine kararı bir kenara bırakarak pragmatik bir yol izledi. Pekin ile çatışmayı azaltmanın finansman sağlayabileceği ve gerginliği azaltabileceği hesaplanmıştı. Sonuçlar değişken oldu.
Bazı altyapı projeleri hayata geçti, ancak çoğu durdu. Çin, toprakların yeniden düzenlenmesi, sahil güvenlik devriyeleri ve deniz milis operasyonlarına devam etti. Scarborough Shoal’daki Filipinli balıkçıların karşılaştığı zorluklar, gayrı resmi düzenlemelere rağmen devam etti. Ancak Duterte’nin yaklaşımı, İki Tarafın İstişari Mekanizması aracılığıyla diyalog yoluyla gerginliği azalttı.
2022’den beri görevde olan Devlet Başkanı Marcos Jr., yönünü değiştirdi ve arbitraj kararını Filipinler politikasının temel taşı olarak vurguladı. ABD, Japonya ve Avustralya ile güvenlik bağlarını derinleştirdi ve Gelişmiş Savunma İşbirliği Anlaşması’nı genişletti. Manila, kural tabanlı bir deniz düzenini savunan bir ülke olarak kendini yeniden konumlandırdı.
Ancak bu yaklaşım da beraberinde maliyetler getirdi: denizde çatışmalar daha sıklaştı ve Pekin ile ilişkiler yılların en düşük seviyesine geriledi. Devlet Başkanı Marcos Jr.’ın Çin ile ilişkileri yeniden düzenleme çağrısı, ilkeyi terk etmeden stratejiyi yeniden dengeleme çabasının bir yansımasıdır.
Bölgesel birliğin sınırları
Manila ayrıca anlaşmazlığı uluslararasılaştırmaya ve ASEAN’ın üyelerinden diplomatik destek toplamaya çalıştı. Ancak ASEAN’ın fikir birliği odaklı yaklaşımı genellikle çok temkinli olmuştur, bu da Filipinler’in çoğunlukla yalnız mücadele etmesine neden olmuştur. Filipinler, ASEAN birliğinin değerli olduğunu ancak ulusal çıkarlar farklı olduğunda yetersiz kalabileceğini öğrenmiştir.
Bu durum, stratejik bir ikilem ortaya koymaktadır. Kararı göz ardı etmek Manila’nın hukuki pozisyonunu zayıflatırken, karara sürekli olarak başvurmak daha güçlü ve kalıcı bir komşuyla gerginliği artırabilir.
Hukuk ile pragmatizmin arasında bir seçim yapmak değil, hukuk ile güç arasındaki dengeyi sağlamak önemlidir. Pragmatik milliyetçilik, hem hakları savunmayı hem de Çin ve diğer taraflarla ticaret, yatırım ve diyalog için kanalları açık tutmayı gerektirir. Bu yaklaşım, kötüleşen büyük güç rekabetinin bir piyonu haline gelmekten kaçınmayı amaçlar.
Üç ders
Arbitraj kararının açıklandığına 10 yıl sonra çıkarılacak üç önemli ders bulunmaktadır:
1. Güç olmadan hukuk, sadece bir beklentidir. Çin’in Batı Filipinler Denizi’nde konuşlandırdığı sahil güvenlik gemilerini durdurmak veya su tankerlerinin kullanımını engellemek için hukuki zaferler yeterli değildir. Sadece Filipinler Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik güçlerinin sürekli modernizasyonu, hukuku güce dönüştürebilir. Hukuki başarılar, güçlü bir savunma gücüyle desteklenmelidir. 2. Güç olmadan hukuk, ilkesiz zorlamadır. Müttefikler önemlidir, ancak aşırı bağımlılık stratejik özerkliği zayıflatabilir. Bu nedenle güç, ilke ve Çin ile diğer taraflarla diyalog için açık olma durumuyla dengelenmelidir. Pragmatik milliyetçilik, kötüleşen büyük güç rekabetinin bir piyonu haline gelmekten kaçınmayı amaçlar. 3. Deniz yönetimi vazgeçilmezdir. Güney Çin Denizi sadece bir çatışma alanı değil, aynı zamanda bir ekosistem ve ekonomik bir arteriştir. Ortak kaynak yönetimi, çevrenin korunması ve deniz izleme, anlaşmazlık tarafları arasında güven inşa edebilir. Balıkçılık, kirlilik kontrolü ve afet müdahalesi gibi alanlarda Çin ile yapıcı bir işbirliği, sonsuz hukuki tartışmalardan daha etkili bir şekilde bölgeyi istikrara kavuşturabilir.
Pragmatik milliyetçilik stratejisi olarak
Arbitraj kararı, Filipinler için önemli bir ahlaki ve hukuki referanstır. Gerçek değeri ise, onu hukuk, güç ve yönetişimi içeren kapsamlı bir stratejiye entegre etmektir. Ne tek taraflı uzlaşma ne de açık çatışma kalıcı istikrar sağlamamıştır.
Pragmatik milliyetçilik, hem hakları savunmayı hem de riskleri azaltmayı hem de sürdürülebilir ortaklıklar kurmayı gerektirir. Bu, ilkeyi terk etmek değil, egemenliği korurken gelişimi destekleyen esnek bir stratejiye entegre etmektir.
Sonraki on yıl, hukukun, gücün ve yönetişimin kapsamlı bir stratejiye entegre edilmesiyle ilgili olmalıdır. Sadece o zaman Filipinler, arbitraj kararını zaferin sembolünden kural tabanlı bölgesel düzenin temeline dönüştürebilir.
Rommel C. Banlaoi, PhD, Diliman College’da Filipinler-Çin Çalışmaları Merkezi Direktörü ve Filipin Uluslararası Güvenlik Çalışmaları Derneği Başkanıdır. Ayrıca Filipin Çince Çalışmaları Derneği Başkanlığı görevini de yürütmüştür.
Kaynak: Asiatimes
