Sosyal medyada köpeklerin doğum günlerini kutlamak, giderek daha popüler hale geliyor. Bu özel anların bir parçası da, köpeğimizin kaç “insan yılına” denk geldiğini merak etmek.
Geleneksel olarak, her köpek yılı için yedi insan yılı hesabı yapılırdı. Ancak bu basit hesaplama doğru olmayabilir.
2020’de yapılan bir araştırma, köpeklerin her zaman aynı oranda yaşlanmadığını gösterdi. Bazı dönemlerde daha hızlı, bazı dönemlerde ise daha yavaş yaşanıyorlar. Bu durum, yeni bir hesaplama yönteminin geliştirilmesini gerektiriyordu.
Bilim insanları, farklı yaşlardaki 104 Labrador köpeğinden (çoğunlukla akraba olmayan) kan örnekleri topladılar. Daha sonra, bu örneklerdeki DNA metilasyon kalıplarını analiz ettiler ve bunları, 1 ila 103 yaş arasındaki 320 insanın DNA verileriyle karşılaştırdılar.
DNA metilasyonu, genlerin ne zaman aktif veya pasif olacağını belirleyen bir süreçtir. Yaşlandıkça, DNA’daki bu metilasyon kalıpları değişir ve bilim insanları, bu değişiklikleri kullanarak “epigenetik saat” adı verilen bir model oluşturabilirler. Bu model, organizmanın biyolojik yaşını tahmin etmeye yardımcı olur.
Çalışmada, genç köpeklerin metilasyon kalıpları genç insanlara benzerken, yaşlı köpeklerin kalıpları daha çok yaşlı insanlara benziyordu. Bu durum, köpeklerin biyolojik olarak erken yaşlarında önemli bir yaşlanma süreci geçirdiğini gösteriyor.
Araştırmacılar, köpek yaşı ile insan yaşı arasındaki ilişkiyi matematiksel olarak ifade eden bir formül geliştirdiler: “insan yaşı = 16 × ln(köpek yaşı) + 31”. Burada “ln” doğal logaritmayı temsil ediyor. Bu formüle göre, bir yaşında bir köpek yaklaşık 31 insan yaşına denk gelirken, iki yaşında bir köpek 42 yaşını, dört yaşında ise 53 yaşını temsil ediyor.
Bu araştırmanın bir sınırlılığı, sadece Labrador cinsi köpekler üzerinde yapılmış olmasıdır. Bilim insanları, farklı ırklardaki köpeklerin yaşlanma hızlarının farklı olabileceği konusunda uyarıyorlar. Ayrıca, daha büyük köpeklerin daha kısa ömürlü olduğu, karma ırkların daha uzun yaşadığı ve kısırlaştırılmış/kastrasyonlu köpeklerin de daha uzun yaşadığına dair kanıtlar bulunmaktadır.
Amaç sadece daha iyi bir köpek yaş hesaplayıcısı oluşturmakla sınırlı değildi. Araştırmacılar, memelilerde DNA’nın nasıl değiştiğini anlamak istiyorlardı. Köpekler, insanlar ve fareler arasındaki karşılaştırmalar sonucunda, yaşlanma ile ilişkili 394 gen bulundu ve bu genler beş ana grupta toplandı. Bu genlerin çoğu, gelişme ile ilgili süreçlerde rol oynuyordu.
Bu bulgular, yaşlanmanın gelişimden tamamen bağımsız olmadığını düşündürüyor. Bazı moleküler süreçlerin hem gelişme sırasında hem de yaşam boyunca devam ettiği anlamına geliyor.
Araştırmanın yazarları, “Köpekler, insanlar ve diğer memelilerle neredeyse aynı çevresel faktörlere maruz kalırlar, bu da yaşlanma ile ilişkili faktörleri içerir” diyorlar. Bu durum, köpeklerin insanlarda yaşlanmayı daha iyi anlamamıza yardımcı olabileceği anlamına geliyor.
Sonuç olarak, amaç hem insanlar hem de köpekler için daha uzun ve sağlıklı bir yaşam sağlamak.
Şimdi, bir sonraki kez birisi köpeğinizin kaç yaşında olduğunu sorduğunda, ona doğru hesaplamayı yapmadığını nazikçe hatırlatabilirsiniz.
Tam raporu Cell Systems’de okuyabilirsiniz.
Kaynak: ScienceAlert
