Amerika Birleşik Devletleri tarihindeki en önemli batıklardan biri olan USS Monitor, son teknoloji ürünü su altı 3D tarama teknolojisi sayesinde yeniden gün yüzüne çıktı. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), 2025’te gerçekleştirdiği USS Monitor’ün keşiflerinden elde edilen çarpıcı görüntüleri yayınladı.

102 günde inşa edilip 1862’de hizmete giren Monitor, Konfederasyon’un kendi demir zırhlısı CSS Virginia ile savaşmak üzere özel olarak tasarlanmıştı. Neredeyse 170 fit uzunluğundaki bu gemi, iki adet ateş tüplü kazan tarafından çalıştırılıyordu ve üzerinde dönen bir kule bulunuyordu. Bu kulenin içinde ise 280 mm çapında iki adet Dahlman namlusuna sahip düzgün yüzeyli toplar yer alıyordu (her biri yaklaşık 16.000 pound). O dönem için oldukça sıra dışı olan bu tasarım, birçok eleştirmen ve gazeteci tarafından “Yankee peynir kutusu” olarak adlandırılıyordu. Ancak Monitor, ABD Donanması için büyük bir teknolojik sıçramayı temsil ediyordu ve özelliklerinin çoğu, sonraki yıllarda inşa edilen diğer monitor sınıfı gemilerde de kullanıldı.

Ancak bu demir zırhlı savaş gemisinin denizdeki ömrü kısa sürdü. 1862’de sadece iki çatışmaya katıldı: 9 Mart’ta Hampton Roads Muharebesi ve 15 Mayıs’ta Drewry’s Bluff Muharebesi. Ancak, Konfederasyon’un Virginia ile yaptığı Hampton Roads karşılaşması sonuçsuz kaldı. Daha sonra, 24 Aralık’ta, Monitor, Charleston, Güney Carolina’ya gönderilerek liman kenti üzerindeki abluka operasyonlarına destek vermesi talep edildi. 31 Aralık’ta, Kuzey Karolina’nın bariyer adalarında şiddetli bir fırtına çıktı ve Monitor bu fırtınanın etkisiyle hasar gördü. Bu durum, mürettebatın gemiyi terk etmesine neden oldu ve gemi sulara gömüldü. 47 denizci ve subay can sallarıyla kurtarılırken, 16 kişi ise denizde kayboldu.

Uzun yıllar boyunca Monitor’ün tam konumu bir gizem olarak kaldı. 1973 yılında, Duke Üniversitesi, Ulusal Coğrafya Derneği ve Ulusal Bilim Vakfı ekipleri tarafından enkaz bulunarak keşfedildi. NOAA, bu batığı 1975 yılında ülkenin ilk deniz koruma alanı ilan etti. Kurtarılan toplar, taret, motor ve diğer eserler, Virginia’daki Mariners Müzesi’nde sergileniyor.

“Bu ilan, Amerika’nın denizcilik mirasının takdir edilmesini sağladı. Bu miras sadece tarihi batıklar gibi fiziksel kaynakları değil, aynı zamanda arşiv belgelerini, sözlü tarihleri ve yerli kültürlerin geleneksel denizcilik bilgilerini de kapsıyor” denildi.

Batığın bulunduğu bölge, yaklaşık 240 fit derinlikte ve görüş mesafesinin kısıtlı olduğu bir alanda bulunuyor. Bu durum, araştırmacıların batığı incelemesini zorlaştırıyordu.

“Dalgıç olarak yapabileceğimiz şeylerle sınırlıyız” diyen Monitor Ulusal Deniz Koruma Alanı’nın deniz arkeoloğu Tane Casserley, “Bu nedenle, Northrop Grumman ile işbirliği yaparak daha detaylı bir araştırma yaptık” dedi.

Northrop Grumman’ın otonom su altı araçlarından biri kullanılarak, batığın yüksek çözünürlüklü taramaları yapıldı. Bu teknoloji sayesinde, arkeologlar daha önce erişilemeyen bölgeleri inceleyebildi.

“Bu, batık hakkında çok daha fazla bilgi edinmemizi sağladı” diyen Casserley, “Monitor’ün genel durumu hala iyi durumda” şeklinde ekledi.

Kaynak: Popular Science