Okyanusu Manipüle Etme Denemelerine İlk Kurallar: Jeomühendislik Sektörünü Aydınlatıyor

Nova Scotia, Kanada’daki Halifax limanı, okyanus karbon uzaklaştırma araştırmalarının merkezlerinden biri. Fotoğraf: shaunl/Getty

Öncüler, okyanus karbon uzaklaştırmanın iklim krizinin etkilerini dengelemek için gerekli olduğunu savunurken, eleştirenler daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu söylüyor

Canada’daki Nova Scotia’da Tufts Cove’in ufku, şeker kamışı çizgili bacalarla süsleniyor. Halifax limanının tuzlu derinliklerinde, büyük bir şey oluyor: okyanus, atmosferik karonu uzaklaştırmak için mühendislikle işleniyor.

“Bu, Anaya’nın atmosferik ve okyanus kimyasını uzun zaman ölçeklerinde dengellemek için milyarlarca yıldır doğal olarak yaptığı şeydir,” diyor Planetary Technologies’in kurucu ortağı ve kıdemli bilim insanı Dr Greg Rau.

Planetary Technologies, okyanus karbon uzaklaştırma alanında faaliyet gösteren ve iklim krizinin başlıca sürücüsü olan fazla atmosferik karbonu azaltmaya çalışan, giderek artan sayıda şirketten biri.

Bunu yapmak için şirket, okyanus alkaliliğini artırma (OAE) uyguluyor ve suların sıradanından daha fazla atmosferik karbonu emip depolamasını sağlayan kireç benzeri bir madde denize ekliyor.

Bu süreç, aynı zamanda iklim krizinin “kötü ikizi” olarak adlandırılan ve dramatik şekilde artan okyanus asidifikasyonunu da dengelemeye yardımcı oluyor.

Zaten doğal olarak gerçekleşen bir sürece dayanması nedeniyle, öncüler bu teknolojilerin bu limanda yuva kurmuş uskumru, güneş balığı, liman fokları ve deniz kaplumbağaları gibi deniz canlılarına zarar vermeyeceğini savunuyor. Ancak bazı deniz bilimcileri, zaten baskı altında olan bir ekosisteme eklenecek herhangi bir ek maddenin su canlılarına zarar verebileceğini ve bu deniz mühendisliği alanının daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

“Yeni bir ilaç geliştirirseniz, atmanız gereken adımlar vardır. Sadece bir madde bulup uygulamazsınız,” diyor Göteborg Üniversitesi’nde kıdemli öğretim üyesi Sam Dupont. “Ve şu anda, [okyanus karbon uzaklaştırma] ile klinik deneyim hemen atlıyor gibi görünüyor.”

Planetary Technologies, operasyonlarını haftada beş gün yürütüyor. Bir konteynerden çalışarak, yerel bir enerji şirketinin soğutma sularına kendi özel formülü olan alkalili bir süspansiyon ekleyerek kokusuz, süt renginde bir bileşim oluşturuyor; bu bileşim ardından Halifax limanına boşaltılıyor ve şirketin sensörleriyle izleniyor.

İlk başlarda küçük devlet yardımları, risk sermayesi fonları ve diğer özel sermaye ile desteklenen Planetary Technologies, bugün milyonlarca dolar değerinde karbon temizleme kredilerini JPMorgan Chase ve Shopify gibi şirketlere satarak gelir elde ediyor.

Ocean Carbon Removal Watch, 2021’den bu yana 500 milyon dolardan fazla yatırıma tanıklık edildiğine göre, henüz yeni bir sanayi olan okyanus karbon temizlemesi, deniz karbondioksiz temizlemesi (mCDR) yatırımlarını izleyen, Pulitzer Center tarafından başlatılan bir veri tabanı.

Sayısız ülkenin üzerinde on yılı aşkın süredir süren uzun müzakerelerin ardından, bu Ekim ayında Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), okyanus temizleme tekniklerinin üç büyükünü resmi olarak tanıyan ilk uluslararası çerçeveyi benimsedi: okyanus gübrelemesi, okyanus alkaliliğini artırma ve biyokütle batırma.

Araştırma projesinin bir parçası olarak Halifax limanına suda çözünür bir boyaja salınıyor. Fotoğraf: Ocean Alk-Align projesi/AP

Denizlerdeki atık dökümünü düzenleyen, az bilinen ama etkili bir anlaşma olan London sözleşmesi ve protokolünün yıllık toplantısında Londra’da benimsenen yeni çerçeve, tedbirli bir yaklaşımı savundu. IMO, bir açıklamada “araştırma aşamasının ötesinde herhangi bir faaliyet başlamadan önce daha fazla bilimsel araştırmaya ihtiyaç olduğu”nu belirtti. Ancak “deniz jeomühendisliğinin artan bilimsel, ticari ve kamu dikkatini çektiği”ni de kabul etti.

“IMO değerlendirmeleri, hem hükümetlere hem de sanayiye, bunun küresel bir topluluk olarak bizlerin öncelik verdigi bir konu olduğu yönünde güçlü bir sinyal gönderiyor,” diyor Ocean Conservancy’nin iklim başkan yardımcısı Fatima Candace Vahlsing. Bu, ABD merkezli bir vakıf kuruluşu. “İster bir işletme, ister bir akademisyen, bir vakıf olun, herkes sistemin çalışmasını ve sistem etrafında güven olmasını istiyor.”

Bununla birlikte, bazı bilim insanları ve koruma kuruluşları, özel sektör pazarının çok hızlı ilerlediğini ve gerçek atılımlar yapılmadan önce okyanusa zarar verecek teknolojiler üretme ya da bu alanı belirsizleştirme riski taşıdığını düşünüyor.

Yaratıcı çözümlerle okyanusun korunması ve geri kazandırılması için çalışan koruma kuruluşu Ocean Visions’ın genel müdürü Brad Ack, bu alanın kurallar ve standartlar belirlemek için önemli ölçüde kamu yatırımı gerektiğini söylüyor.

Normal sudaki (soldaki) larvalar ile olivin ile işlenmiş sudaki larvalar. Olivin, alkalik bir madde. Fotoğraf: Duponts Lab

“Bu iş şu anda büyük ölçüde özel sektör ve akademik çevreler tarafından yapılıyor ve bu yeterli değil” diyor. Bu alanın ortaya çıktığı Amerika Birleşik Devletleri’nde özellikle kamu fonları giderek azalıyor.

Kabuklu deniz hayvanı avcılığı geçmişi ve efsanevi gelgitleriyle bilinen Nova Scotia, artık dünyadaki en büyük okyanus alkaliliğini artırma merkezi konumunda. Dalhousie Üniversitesi’nin Ocean Frontier Enstitüsü’nün omurgasını oluşturduğu ve Kanada hükümetinin verdiği fonlarla Almanya ve Avustralya’daki araştırma kurumlarıyla ortaklıklarla desteklenen özel CarbonRun ve pHathom Technologies şirketleri, ayrıca kar amacı gütmeyen bir bilimsel araştırma programı olan Carbon to Sea’nin işlettiği bir deneme alanının da aralarında bulunduğu bu merkezde faaliyet gösteriyor.

Ama Halifax merkez büyümeye devam ederken ve okyanusu işgal etme girişimleri Meksika Körfezi, Suudi Arabistan’ın kıyı suları, Norveç’in nehirleri ya da Singapur’un limanları gibi dünyanın dört bir yanında önerilirken, bu alanın karşılaştığı sorular sürüyor. Alan bu kadar yeni olduğu için, örneğin mevcut denizcilik yasalarının nasıl uygulanacağı ya da yargı yetkisinin tam olarak nerede başladığı belirsiz.

“Bu, kötü niyetli aktörlerin düzenleyici düzeneklerdeki açıkları istismar etmesi için fırsatlar yaratıyor” diyor New York merkezli Sabin Center for Climate Change Law’nin yardımcı müdürü Romany Webb.

Halifax limanında çalışan Ocean Frontier Enstitüsü personeli. Fotoğraf: OFI

Aynı zamanda yönetişim müzakere edilirken, bilim insanları alkalinite artırımı için kullanılan temel malzemelerin eşit şekilde üretilmediğini fark ediyor. Madencilikten kaynaklanan yan ürünler gibi bazı malzemeler önemli ölçüde daha ucuz olsa da, içindeki iz metaller deniz ekosistemleri üzerinde beklenmedik derecede büyük bir etki yaratabilir.

“Çok düşük konsantrasyonlarda bile iz metaller toksik etkiler yaratabilir” diyor Slovenya’daki Jožef Stefan Enstitüsü’nden kıdemli bilim insanı Nina Bednaršek; enstitü, mCDR için biyolojik risk değerlendirmesinde uzmanlaşmış durumdadır. Bednaršek özellikle deniz besin zincirinin temeli olan zooplanktonlar konusunda endişeli.

Alkalinite artırımının deniz canlıları üzerindeki çevresel etkilerini inceleyen bilim insanları olsa da, konu küresel düzeyde yeterince çalışılmış değil.

Bednaršek, IPCC (Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli) ile birlikte, yakın zamanda yayımlan IMO çerçevesine benzer biçimde, deniz alkalinite artırımı yoluyla karbon uzaklaştırmanın muhasebesine yönelik bir metodoloji geliştirmek için çalışıyor; bu, çevresel güvencelere ve düzenleyici gözetime yardımcı olacak.

Denizde atık dökümünü düzenleyen Londra Sözleşmesi’nin bir toplantısı. Fotoğraf: IMO

“Şu anda biyolojiye bir fiyat konulmadı” diyor Bednaršek. “Bunun yanlış olduğunu düşünüyorum.”

California’daki Scripps Okyanus Bilimleri Enstitüsü’nden emekli profesör Lisa Levin de katılıyor. “Deniz alkalinity artırımı için yapılan araştırmaların çoğu, çevresel risk değerlendirmesi olarak görmediğim okyanus kimyası üzerindeki sonuçları inceledi” diyor.

Ancak karbon uzaklaştırma sektörüne katılanların çoğu, daha fazla mevzuatın sektörün ölçeğini büyütme sürecinde daha fazla gecikmeye yol açacağını savunuyor; ve bu, okyanusun ve gezegenin sahip olmadığı bir zaman.

“Koruma, okyanusta… sıradışı bir şey yaptığınız her anda, bu mutlaka kötü olmalı şeklinde bir refleks tepkisi verme eğilimindedir” diyor Planetary Technologies’den Rau.

“Denmemiz gereken şeyi anlamaları gerekiyor: Buraya o noktadan çoktan geldik – okyanusu zarar veriyoruz. Okyanusun belirli bir alanının etrafına istediğiniz kadar çit koyabilirsiniz, ama o alan ısınacak ve asitleşecek.”

Ek haber raporlaması: Allison Gacad. Bu haber, Pulitzer Center işbirliğiyle ve Alicia Patterson bursu desteğiyle üretildi.

Bu konularda daha fazlasını keşfedin

• Jeomühendislik
• Deniz Manzarası: Okyanuslarımızın durumu
• Deniz canlıları
• Okyanuslar
• Yaban hayatı
• Yeşil gaz emisyonları
• İklim krizi
• Okyanus asitleşmesi
• Özellikler