Voyager 1, Yere Yaklaşık Bir Işık Günü Mesafede

NASA‘nın Dünya’dan insan yapısı hiçbir nesneden daha uzaklara ulaşan uzay aracı Voyager 1, dikkate değer bir kilometre taşına yaklaşıyor. Aslında buna 16,09 milyarlık kilometre taşı diyelim. Bu, bir fotonun tek günde kat edebileceği mesafe; yani Voyager 1 uzay aracı 18 Kasım’da saat 05.18’de (EST) gezegenimizden tam olarak bir ışık günü uzakta olacak.

Bu anda, Dünya’dan gönderilen bir radyo sinyali Voyager 1’e ulaşmak için 24 saat harcayacak, ardından aracın yanıtının geri gelmesi için de başka 24 saat gerekecek. Bir Cuma sabahi fırınına başlamasını söyleyip de ısındığına dair onayı Pazar günü alana kadar beklemek gibi bir şey. Ve o noktaya gelindiğinde fırın, içeridekini Cumartesi gününün büyük bir kısmında pişirmiş oluyor. NASA’nın Voyager ekibinin başa çıkması gereken türden bir gecikme bu.

Bu üstün mesafede bir makineyle iletişim kurmak “oldukça inanılmaz bir girişim” diyor Princeton Üniversitesi araştırma bilimcisi ve güneş fiziği uzmanı Jamie S. Rankin. Rankin aynı zamanda Voyager görevinin yardımcı proje bilimcisi de. “Bence eğlence, Voyager’dan geriye, bir ışık günlük uzaktan bir sinyal almaktan ibaret.”

Rankin ve diğer gökbilimciler bu sinyalleri, güneş sistemimizi saran uzayın “banliyösi” olarak adlandırılabilecek çok yerel yıldızlar arası ortamı incelemek için kullanıyor. Voyager 1, 2012’den bu yana, yaklaşık 11 milyar kilometre uzaklıktaki bu bölgede. Burada araç, plazma ve manyetik alandaki değişimleri algılayabiliyor.

“Şu anda güneşin etkilerinin ne kadar uzağa hissedildiğini anlamaya çalışıyoruz,” diyor.

Bu sanatçı görüşü, güneş sistemimizin dış katmanları ya da güneş kabarcığı olarak adlandırılan heliosfer ve yakın yıldızlar arası uzayı gösteriyor. NASA’nın Voyager 1 şu anda, yıldızlar arası uzay olarak adlandırılan ve yine de heliosferden yüklü parçacık ve manyetik alan etkilerini hâlâ hissetmeyen yıldızlar arası uzay bölgesini keşfediyor. Manyetik alan çizgileri (sarı yaylar) güneşimizden çıkan manyetik alan çizgileriyle aynı genel yönde görünüyor. Görsel: NASA/JPL-Caltech

Güneş, uzaya doğru yayılan güneş rüzgârı biçiminde sürekli yüklenmiş parçacıklar fışkırtır. Bu rüzgâr, güneş sistemimizi çevreleyen gaz ve diğer yıldızlar arası maddelere karşı itiş yaparak uzayda heliosfer olarak bilinen bir kabarcık şekillendirir. “Dışarıda, biraz daha uzağa, yıldızlar arası ortamın heliosferin orada olduğunu hiç bilmediği bir bölge olacak,” diyor. Rankin, Voyager 1’ın bu “bozulmamış, ilkel yıldızlar arası ortamın” tam sınırında olduğunu düşündüğünü ekliyor.

Neyse ki, neredeyse 50 yaşında olan Voyager 1’ın astronomlara veri sağlamaya devam etmesi bir nevi mucize. Bilgiyi Dünya’ya göndermek için prob, 23 watt’lık bir radyo vericisi kullanır (küçük bir buzdolabı lambasının çıkış gücü kadar). Yalnızca NASA’nın Derin Uzay Ağı’ndaki 70 metre genişliğindeki antenler kadar hassas antenler, Voyager 1’ın son derece zayıf sinyalini algılayabilir. Bunlar olmasaydı, uzay aracı yıllar önce haberleşemez hale gelirdi.

Voyager 1, Eylül 1977’de fırlatıldığında, nükleer güçle çalışan uzay aracında 10 bilimsel alet çalışıyordu. Güneş sistemimizden çıkarken Jüpiter ve Satürn’ün yeni uydularını keşfetti; Jüpiter’in uydusu Europa üzerine yaptığı gözlemler, buzlu bir kabuğun altındaki sıvı okyanusu ima ediyordu. Prob, güneş sistemimizin gezegenlerinin ötesine geçtiğinde, NASA’nın Voyager ekibi gücü korumak için gereksiz ekipmanları kapattı. Günümüzde yalnızca iki aleti aktif durumda. Süreken yönetim, uzay aracının azalan plütonyum kaynağından mümkün olduğunca enerji korumaya devam ediyor. Ekip, Nisan ayında ayrıca Düşük Enerjili Yüklenmiş Parçacıklar deneyini kapatarak zorunda kaldı. Eylül ayında NASA, Voyager 1 üzerinde üç sistemi daha düşük güçlü alternatiflerle değiştirdi; bu strateji, ikiz Voyager 2 aracında işe yaradıktan yaklaşık altı hafta sonra uygulandı.

Bu arşiv fotoğrafında, 18 Kasım 1976’da mühendislerin NASA’nın Voyager üzerinde titreşim akustiği ve pyro şok testleri üzerinde çalışması görülüyor. Görsel: NASA/JPL-Caltech.

“Uzay aracını çalışır tutmak için insanların ortaya çıkardığı yenilik türünü görmek eğlenceli,” diyor Rankin. “Kapatılabilecek şeylerin de bir sınırı var.”

Voyager 1 ve 2, yıllardır birkaç alet ısıtıcısız çalışıyor. Rankin, bu ısıtıcıların kapatılmasının işe yaramaması durumunda “görevin bir decade önce sona ereceğini” söylüyor.

Yine de operasyonel marjları ince. Ekim’in sonunda NASA, Voyager 1 ile kısa süreliğine iletişimi kaybetti; bu sorunun kendiliğinden çözüldüğü görülüyor ve muhtemelen çevrimdışıya bir grup iticiyle ilgiliydi.

“Bu, uzay aracının böyle bir şey yaptığını gördüğümüz ilk zaman; ancak aynı zamanda görevde beklenmedik şeyler beklememiz gereken bir noktadayız” dedi NASA Jet İtme Laboratuvarı’nda (JPL) Voyager görev yöneticisi Kareem Badaruddin, bir haber açıklamasında. “Voyager 1 ile iletişime geri döndüğümüz için rahatladık ve ne olduğunu anlamaya hevesliyiz.” (JPL temsilcileri Popular Science’ın yorum isteklerine yanıt vermedi.)

Tüm uzay aracı görevleri, ne kadar cesur olursa olsun probu ya da ne kadar yenilikçi mühendislik ekibi olsun, bir noktada sona ermek zorundadır. NASA, Derin Uzay Ağı’nın Voyager 1 ile iletişimi 2036 civarında kaybedeceğini tahmin ediyor; bu, iki-gün ışık kilometreliğe ulaşmasından çok önce. Probu ayrıca donabilir, düzgün bir şekilde Dünya’ya yön veremeyebilir. Ya da güç sistemleri nihayet bozulabilir.

“Bunun bir noktada geleceğini biliyoruz. Muhtemelen 20 yıl sonra değil,” diyor Rankin. “Muhtemelen 10 yıl sonra da değil.”

Ve sonra Voyager 1, göklerde yoluna devam ederken sonsuza kadar radyo sessizliğine düşecek.