Antik Mısırlı Bir Meumun Kafatasından Aloe Tespit Edildi

Arkeologlar, antik Mısır mumyalama süreçlerinde kullanıldığı ancak daha önce kayda geçirilmemiş bir bileşeni ve mumyalardan üretildiği bilinen meşhur ortaçağ tıbbi ikilisinin bir parçası olan Mumia vera aegyptiaca‘yi tespit etti. Almanya’daki Marburg Üniversitesi’nde araştırmacılar, 2.700 yıllık bir mumya kafatasında aloe ile ilişkili bitkisel materyal izlerini belirledi.

Mumya yapmanın tek bir yolu yoktur. Mumyalama yöntemleri binlerce yıl boyunca dünya çapında, hatta tek bir kültür içinde bile değişmiştir. Antik Mısırlılar kendi süreçlerini nesiller boyu geliştirmişlerdir ve arkeologlar, ikonik ölüm sonrası prosedürleri daha iyi anlamak için hâlâ binlerce yıla ait eserleri ve metinleri inceliyorlar.

Mısır bilimi Avrupa’da ilk kez 18. yüzyılın sonunda gerçekten gelişmeye başladı, ancak insanların mumyalara olan ilgisi çok daha geriye gider. Bununla birlikte, mumya kaynaklı tedavilerin topluca Mumia olarak adlandırılan uzun ve karmaşık tıbbi geçmişi büyük olasılıkla 12. yüzyıla ait bir çeviri hatasından kaynaklanıyor. Fars eczacları yaralı bakımında mumiya adı verilen siyah bir reçine kullanıyordu; Latince çevirmenler ise bunu Mısır mumyalama sürecinde kullanılan benzeri koyu materyallerle karıştırdı. Bu da yüzyıllar boyu eczacların Mumia adında bir mucizevi ilaç ve bazen de bir afrodizyak olarak sattığı toz halindeki mumya kalıntılarının ithalatının merkezinde yer alan bir ticaret ağıyla sonuçlandı.

Arkeologlar, çeşitli minerallerden, hayvanlardan ve bitkilerden elde edilen çok sayıda mumyalama bileşenini zaten kaydettiler. Bunlar, çamur reçineleri, yağlar, yağlar, balmumu ve bitümen ile damar ve elemi gibi daha nadir bölgesel bitkisel özütlemeleri kapsıyor. Hâlâ öğrenilecek çok şey olduğundan, Marburg Üniversitesi ekibi yakın zamanda çeşitli kurumlarda saklanan 24 tarihsel açıdan ilgili nesneyi analiz etti. Bunlar arasında MÖ 8. yüzyıla tarihlenen bir Mısır mumyalanmış kafatası ile Heidelberg Eczane Müzesi’nde bulunan 18. yüzyıla ait tarihsel bir Mumia hazırlığı yer aldı.

Bulguları yakın zamanda Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan çalışmalar, mumyalama ile ilgili malzemelerin doğrudan aloeden türetilmesine dair ilk moleküler kanıtı sunuyor. Bu, özellikle önem taşıyor çünkü tarih boyunca “aloe” sözcüğü, Aloe cinsinin dışında ağaç güvesi gibi çeşitli bitkileri de ifade etmiş. Çalışmanın ortak yazarlarından ve Marburg Üniversitesi İlaç ve Tıp Tarihi Enstitüsü Müdürü Tanja Pommerening’e göre, Mumia içindeki aloe tespiti de büyük ölçüde önemli. Bu çalışma öncesinde birçok araştırmacı, Orta Çağ yazarlarının Mumia tariflerini Kutsal Metinlerdeki bölümlerden aldığını varsaymış. Bunlar arasında “mirre ve aloe karışımı”na atıfta bulunan Yuhanna 19:39 da yer alıyor.

“Yeni bulgular, bu bağlantının daha derin tarihsel kökleri olabilir gibi görünüyor,” diyor Pommerening.

Bununla birlikte, çalışmadaki 24 eserin yalnızca ikisinde aloe izine rastlanması, bitkinin mumyalamada ve Mumia üretimindeki kullanım sıklığının belirsizliğini koruyor. Hazırlayanların bu malzemeyi yalnızca belirli tarihsel dönemlerde ya da eldeki müsaitliğe bağlı olarak eklemiş olmaları mümkün. Yine de Pommerening ve çalışma arkadaşları, diğer tarihsel eserlerin benzer incelemelerini sürdürmeyi planlıyor.

“Amacımız yalnızca eski ilaçların ve muhafaza malzemelerinin kimyasal bileşimini analiz etmek değil, aynı zamanda üretim, kullanım, tarihsel aktarım ve kültürel bağlamları hakkında daha derin bir anlayış edinmek,” diyor çalışma ortaklarından ve Marburg Üniversitesi biyoloğu Raphael Reher.