1841’de Tennessee Gökyüzünden Et ve Kan Yağdı

1841’in bir Ağustos gününde, Tennessee’deki Lebanon yakınlarında, köleleştirilmiş iki kişi, etraflarındaki tütünü yapraklarına vakan yağmur sesini duydular. Ancak bu sıradan bir yağmur değildi: Derin bir kırmızı renkteydi. Gökyüzünün kan yağdırdığı izlenimi veriyordu. Daha da endişe vericisi, küçük parçalar halinde et ve yağın da aşağı düştüğü görüldü. İki tanık, yaprakları alarak köleştirdikleri Bay E.M. Chandler’a gösterdi; o da bu olayı hızla komşularına bildirdi.

Sorunu aydınlatmaya çalışarak, düşen malzemeden parçalar, doğal tarih örnekleri toplayan tanınmış bir bilim insanı Dr. Gerard Troost’a gönderildi. Paketi açan Troost, malzemenin “çürümüş hayati maddenin rahatsız edici kokusuna sahip olduğunu” not etti. Kapsamlı bir analizden sonra Dr. Troost’un değerlendirmesi nettir: “Bu maddenin hayati madde olduğu ve dünyamıza ait olduğu konusunda şüphe yok.”

1841’de Lebanon yakınlarında gerçekleşen et ve kan yağması, kan yağmuru veya etin gökyüzünden düşmesinin yalnızca bir kez, son kez görüldüğü bir olay değildi. Hem uzmanlar hem de sıradan insanlar, kan yağmurları ve et yağmaları için çeşitli açıklamalar öne sürdü: Hayvanların fırtınalar tarafından parçalanması, uydurma iddialar, akbabalıkların bıraktığı leşler, meteor tozu, alg sporları ya da hatta kelebeklerden gelen kırmızı salgı.

Tennessee’deki 1841 kan yağması olayı, İç Savaş’ın başlamasına giden süreç ve neredeyse tam olarak 10 yıl önce yaşanan bir katliam bağlamında değerlendirilmelidir. 1831’de Virginia’daki Southampton’ta, Nat Turner adında köleleştirilmiş bir marangoz ve vaiz, “karanlığın oğullarının, gerçek olduklarından farklı isimler verdikleri gökyüzündeki ışıklar” görmeye başladı; ardından “mısır üzerinde, gökten gelen çiymiş gibi kan damlaları” görüldü.

Turner daha sonra ormandaki yapraklarda kanla yazılmış hiyeroglif işaretleri görünce bunu bir kemal saydı: Kısa bir süre sonra, ABD tarihinde en kanlı isyanlardan birini başlatan köle isyanını önderdi. 21-23 Ağustos 1831 tarihleri arasında Nat Turner ve takipçileri 55 beyazı öldürdü. Buna karşılık, yerel milisler ve sürüklenen kalabalıklar bilinmeyen sayıda hem köle hem de özgür siyahı öldürdü. Nat Turner ve takipçilerinden bazıları ölüm cezasına çarptırıldı ve idam edildi.

Nat Turner, 21 Ağustos 1831’de Virginia’nın Southampton County bölgesinde köle ve özgür siyahıların katıldığı bir isyanı önderen köle bir siyahı maralcı ve vaizdi. Görsel: Getty Images / Contributor / Photo Researchers / SCIENCE SOURCE

1841’de Lebanon’daki tütün yapraklarında kan bulunduğunda ortaya çıkan büyük gürültü, Nat Turner’ın kanlı yağmur anlatılarını çağrıştırıyordu. Lebanon’daki yerliler, kendi yerel kanlı yağmur olaylarını akrabalarna yazdıkları mektuplarda anlattılar; yakın ve uzak yerlerden gazeteler olayı haber yaptı ve çiftlik bir nevi sirk alanına döndü.

Başka bir kasabadan gelen bir ziyaretçi olan William F. Cooper, günlüğünde “bu düşen maddenin kokusu çok rahatsız ediciydi ve tüm havayı kirletiyordu” yazdı. Cooper ayrıca düşmanın yaygınlığını “genişliği 40 ile 60 yard, uzunluğu ise altı veya sekiz yüz yard” olarak tanımladı; bu da yaklaşık altı ile sekiz futbol sahasına denk geliyor.

Dr. Troost daha sonra maddeyi analiz ettiğinde bunun aslında hayvan maddesi olduğunu belirleyince, et yağmuru American Journal of Science‘de bildirildi. Troost’un temel kuramı, güçlü bir rüzgârın “çürüme halinde olan bir hayvanın bir parçasını havaya kaldırıp elektrik yüklü bir bulutla temasa geçirmiş olması ve onu kısmi sıvılaşma veya viskozite durumunda tutmuş olmasıydı.”

Lebanon’daki et ve kan yağmundan sonra, Nat Turner ve köle isyanına dair hikayeler tam güçle yeniden canlandı. Beyaz güneyliler yeni bir isyandan korktu. Öte yandan, kuzeyliler kanlı yağmuru kölelik uygulamasına göksel bir eleştiri olarak gördü.

10 Eylül 1841’de The Wisconsin Enquirer, kuzey eyaletlerdeki yerleşimcilerin Lebanon olayını, Nat Turner isyanından önce Virginia’da yaşanan kan yağmuru ile benzettiğini ve “gizemli yağmuru [Lebanon’daki] göklerden gelen bir yazar olarak yorumladı; bu da kölelik yapan eyaletleri, et ve kandan yaptıkları ticaretin günahı konusunda uyardı.”

Lebanon’daki et ve kan yağmurunun gizemi tamamen çözülemedi ve sonunda, olayı ilk gören iki kölenin uydurduğu bir sahtekârlık olarak reddedildi. Bu iddia, daha sonra Aralık 1841’de The Western Journal of Medicine and Surgery tarafından çürütüldü.

“İnsanların bir açıklama ihtiyacı vardır, ne olursa olsun bir açıklama, bunun doğru bir açıklama olup olmamasından bağımsız olarak,” diyor Tom Maxwell; yazar, kan yağmuru araştırmacısı ve The Night Parade podcast’in sunucusu. “Bu durumda, kültürel olarak birçok kişinin bunun bir sahtekârlık olmasını istediğini düşünüyorum.”

Kan yağmurları ve et düşmeleri geçmişe çok derinlere uzanır. Hem İlyada‘da hem de Kuran’da bahsedilir. Felsefeciler, bilim insanları ve hikâye anlatıcıları, antik Roma, Orta Çağ İrlanda’sı, 19. yüzyıl Amerika Birleşik Devletleri ve günümüzde dünyanın dört bir yanında sayısız olayı betimledi.

1554 tarihli renkli bir gravür, Almanya’nın Franconia bölgesindeki Dinkelsbühl yakınlarında bir kan yağmuru gösteriyor. Görüntü: Kamu Malı

19. yüzyıl bilim insanları, bu düşmeler için mikroskoplarla bilimsel bir neden bulmaya çalıştı. Bu bilim insanları “her zaman kandı. Her zaman hayvani maddedi,” diyor Maxwell. “Sorun, ne olduğu değil, nasıl oraya ulaştığıydı.” Günümüz bilim insanları bu iki ayrı soruda odaklandı: Öncelikle, ne düşüyor gökten, ve ikinci olarak, nasıl oraya ulaştı?

Kan yağması ve et yağması genellikle birlikte tartışılsa da, aralarında muhtemelen farklı mekanizmalar vardır. Et yağması için verilen yaygın açıklamalardan biri, Troost’un 1841’de öne sürdüğü şeyle örtüşür: Güçlü bir fırtına, hatta akbalar, eti gökyüzüne taşıyıp daha sonra aşağıya düşürebilir. Bu tür tuhaf hava olayları sıradışı değildir; yağmurda balık düşmesi, böcek kasırgaları ya da gökyüzünden kurbağa düşmesi gibi olaylar daha önce kayıta alınmıştır.

Kan yağması ise tamamen farklı bir açıklama sahiptir. Bu tür durumlarda yağmur, hayvan maddesi yerine muhtemelen toz ya da mikroorganizmalar içerdiği için kırmızıdır. Bu geçmişte tespit etmek zordu.

“Bilimlere sahip değillerdi,” diyor Dr. Patrick McCafferty. Chemnitz Teknoloji Üniversitesi’nde çalışan ve efsanelerin ve edebiyatın sıklıkla gerçek dünya kuyrukluyıldızları, meteor çarpmaları ya da diğer felaketleri nasıl kaydettiğini inceleyen araştırmacı: “Bu yüzden [onların bakış açısına göre] bunun Tanrı’ tarafından cezalandırılmak için gönderildiği görünürdü.”

Gerçek şu ki, Hıristianlar büyük ölçüde yaklaşan kıyamet ve Kuran’daki kan yağması kavramına aşina oldukları için “Bu şeyleri kan olarak yorumlarlar,” diyor McCafferty. “Aynı zamanda dünyanın sonunun bu işaretlerini aramaya da hazırdırlar.”

Son birkaç on yılda incelenen kan yağmaları, en azından bazı durumlarda maddenin ne olabileceğine dair ipuçları verdi. Bundaki temel örneklerden biri, 2001’de Hindistan’ın Kerala eyaletinde düşen kan yağmasıydı.

2001 muson sezonunda Hindistan’ın Kerala eyaletinde kan renginde yağmur düştü. Video: Strangest Weather on Earth: Red Rain, The Weather Channel

Araştırmacılar kırmızı yağmurdan örnekler topladı ve kırmızı rengi yaratan alg ya da yosun sporları içerdiğini buldu. Başka bir araştırmacı grubu ise Kerala’daki kan yağmasının Batı Asya’daki çöl bölgelerinden esen tozların sonucu olduğunu savundu.

Başka bir grup da Kerala’daki kan yağmurunun, geçmekte olan bir kuyru yıldızdan yeryüzüne sürüklenmiş “bakteri benzeri maddeyle dolu” olması nedeniyle kırmızı olduğunu iddia etti. Bir kuyru yıldızın yer atmosferinde parçalanmışsa, uzaylı parçacıklar bulutlara karışmış ve kan kırmızısı damlalar halinde yağmış olabilir dedi.

Meteor veya kuyru yıldızla kan yağmurunun sık sık birlikte görülmesine rağmen (McCafferty’nin de izlediği bir araştırma yolu) bu açıklgenel yaygınlık kazanmamıştır.

Yüzyıllar boyunca dünya çapında nice kan yağmuru ve et yağmuru tanık anlatısı olduğundan, bu olgu kolay kolay reddedilemez. “İhtimal ki gerçektir. İhtimal ki bir şey tarafından yaratılmıştır,” der McCafferty. “Açıklanamayan şeylerin olduğunu bilirim.” der.

Yeryüzüne et, yağ veya kan yağarken, gerçekten et ve kan gibi göründüğü için bunu reddetmek aceleci olur. “Klasik örnek [Fransa Bilimler Akademisi]’nin gökten taşlar düştüğü anlatılarını tamamen reddetmesidir,” der McCafferty.

“Bu yüzden biri yanlarına bir meteorit getirdiğinde, ‘Bu yıldırıma çarpmış ya da bu şimşeğe çarpmış. Bu bir gök taşı. Şimşeğe çarpmış. Uzaydan düşmemiştir. Taşların uzaydan düştüğüne inanmak aptallık,’ derler. Sonra da görürler ki, aslında gerçekten öyledir.” der.

Kan yağmuru ve et yağmurlarıyla ilgili pek çok soru hâlâ yanıt bulamamıştır. Maxwell’e göre bu iyi bir durumdir: “Açıklanamayanın karşısında,” der, “en uygun bilgi kuramsal yanıtın ‘Bilmiyorum’ olması gerektiğini düşünüyorum.” der.

That Time When adlı yapımda Popular Science, bilim, mühendislik ve yenilik biçimlendiren en tuhaf, en şaşırtıcı ve az bilinen hikâyeleri anlatır.