Dünyanın Buz Çağlarını Gizli Okyanus Zincir Tepkimesi Tetiklemiş Olabilir

Climate Dergisi’nde yayımlanan çalışma, kuzeydeki buzul levhalarının büyümesinin okyanus dolaşımı ve güney yarım küredeki deniz buzu üzerinde nasıl etki yaratabileceğine dair olası bir açıklama sunuyor. Bu güneydeki değişimlerin atmosferik karbondioksitin (CO2) azalmasına katkıda bulunduğu bilinmektedir ve bu da buzul devirlerinin oluşumunda önemli bir faktördür. Bilim insanları şimdiye kadar, gezegenin zıt uçlarında gerçekleşen süreçlerin nasıl bu kadar yakın biçimde birbirine bağlı olabileceğini açıklamakta zorlanmışlardır.

Buzul devirlerinin geçmişinde geride kalan ana kuvvetlerden biri, daha çok karbonun okyanuslarda depolanmasıyla birlikte atmosferik CO2’nin azalmasıydı. Bu sürecin büyük bir kısmı, Antarktika’yı çevreleyen Güney Okyanusu’ndaki değişimlerle kontrol ediliyordu. Ancak yanıtlanmayı bekleyen büyük bir soru vardı: Yörünge değişimleriyle doğal biçimde tetiklenen kuzey yarım küredeki genişleyen buzul levhaları, uzak Güney Okyanusu’nun daha fazla CO2 emmesini nasıl sağlayabilirdi?

Kuzey Buzul Levhaları Antarktika Yakınında Değişiklikleri Tetikleyebilir mi?

Araştırmacılar, yanıtın okyanus sularının yarım küreler arasında hareketinde yatığını öne sürüyor. Kuzey bölgelerde büyük buzul levhaları yayıldıkça, Kuzey Atlantik’teki suları soğutuyorlar. Zamanla bu daha soğuk sular güneye doğru dolaşıp nihayetinde Güney Okyanusu’na ulaşıyor.

Soğuma yeterince güçlüyse, bu, okyanusun yüzeyinin altında daha fazla CO2 depolanmasına olanak tanıyan biçimlerde Antarktika çevresindeki okyanus dolaşımını değiştirebilir. Atmosferik CO2 azaldıkça gezegen daha fazla soğur ve bu da olası bir biçimde bir buzul devrini yoğunlaştırabilir.

Bu olasılığı araştırmak için ekip, okyanus dolaşımının bilgisayar simülasyonlarını kullandı. Tüm gezegenin sıcaklığını düşürmek yerine, yalnızca en kuzey enlemlerini soğutarak (büyük bir buzul levhasının etkisini taklit ederek) Güney Okyanusu’nun nasıl tepki verdiğini incelediler.

Sonuçlar çarpıcıydı. Yalnızca uzak kuzey bölgelerini soğutmak, tüm gezegenin soğutulduğu ayrı bir simülasyona göre CO2 emiliminin %74’ünü üretmişti. Bu, kuzey yarım küredeki sıcaklık değişimlerinin Güney Okyanusu üzerinde ve onun karbon depolama yeteneği üzerinde güçlü bir etki yaratabileceğini gösteriyor.

Yerküre’nin Buz Çağı Gizeminde Eksik Bir Bağlantı

Simülasyonlar, kuzeydeki buz örtülerinin genişlemesi ile Güney Okyanusu’ndaki değişimler arasındaki öne sürülen bağlantı için güçlü bir destek sunuyor. Kuzey Atlantik’te köken alan daha soğuk suların, zamanla Antarktika etrafındaki dolaşımı etkileyebileceği, atmosferden CO2 uzaklaştırarak geçmiş buz çağlarına eşlik eden küresel soğumaya katkı sağlayabileceği öne sürülüyor.

Onlarca yıldır, buz çağları iklim değişimlerine yönelik araştırmaların büyük bir kısmı, atmosferik karbon dioksiti kontrol etmedeki önemli rolü nedeniyle Güney Okyanusu’na odaklanmıştı. Yalnızca daha sonlarındır ki, bilim insanları uzak bölgedeki okyanus bölgelerindeki değişimlerin bu süreçleri nasıl etkileyebileceğini anlamaya başlamıştır.

Araştırmanın baş yazarı St Andrews Üniversitesi’nin Yer ve Çevre Bilimleri Fakültesinden Dr. Madison Shankle, buluntuların önemini şöyle açıkladı:

“Aslında, bu iki uzak parçayı birbirine bağlayan makul bir mekanizma kanıtı ürettik – Kuzey Yarımküre buz örtüleri ve CO2 azalmasına yol açan Güney Yarımküre okyanus dolaşımı değişimleri – ki bu, yerkürenin geçmiş buz çağları teorisinde açıklaması zor bir konuydu. Çalışmamız, bunların model simülasyonlarında gerçekten iş başında olduğunu göstererek bu alanda büyük bir ilerleme sağlıyor.”

Eski Buz Çağları Bugünkü İklim Hakkında Ne Ortaya Çıkarıyor

Geçmiş buz çağlarının nasıl geliştiğini anlamak, bilim insanlarına yerkürenin doğal karbon döngüsünü çalışması için değerli bir yol sunuyor. Bu dönemler, karbon dioksitin atmosfer ile okyanuslar arasında nasıl hareket ettiğini ve bu dengenin değişiminin küresel sıcaklıkları nasıl etkileyebileceğini ortaya koyuyor.

Bu bilgi, bugün özellikle önemlidir; çünkü bilim insanları, gezegenin okyanusları ve diğer doğal sistemlerin, şimdi yerküre sistemine giren ek karbon dioksite nasıl tepki vereceğini anlamaya çalışmaktadır.