Slovenya’nın En Yüksek Tepesindeki Buzulun Yazın Erimesiyle Kaybolması Ülkeyi Yasa Boğdu

Slovenya’ya ait Triglav buzulu, Avrupa’nın kavurucu yazının son mağlubu olarak son buz lekesini de kaybetti.

Bir zamanlar güçlü olan buz kütlesi, 1983 ile 2003 arasında yüzölçümünün %93’ünü kaybederek 1 hektardan az bir alanı kaplayan aşırı ısınmış kayalığa düştü; ancak yakın gelecekte yok olacağından endişe eden araştırmacılara rağmen iki on yıl daha dağa tutunarak onları şaşırttı.

Kayıtlardaki en sıcak üç Avrupa yılını da içeren son beş yılda, geri kalan buz, birkaç izole bölüme eridi ve ana kütlenin son parçası yazın sonunda birkaç metreden az bir boyuta indi. Dağ yamacının bu ay kar yağışının iki yanında çekilen yeni fotoğrafları, artık hiçbir buz kalmadığını doğruluyor.

Triglav buzğunun son parçası, 2 Ekim’de görüntülendi. Fotoğraf: Borut Živulovič/Reuters

Anton Melik Coğrafya Enstitüsü direktörü Matija Zorn, Triglav Dağı’nın “Sloven millî kimliğinde merkez bir yere sahip olduğunu” ve buzulun kaybinin, önemli bir veri kaynağı ve iklim değişikliği göstergesi kaybı temsil ettiğini söyledi.

“Her yıl buzun giderek azalacağını biliyordum,” dedi. “Ancak her yıl oradaki buzun ne kadar azaldığından şaşırdım.”

Karbon kirliliğiyle daha da şiddetlenen sert sıcak dalgaları Alpler’i harap etti ve büyük beyaz buzulları bilim insanlarının “ay gibi” kayır çöllerı olarak nitelendirdiği duruma getirdi. Geçen ay, İsviçeli glasyologlar, ülkenin buzlarının beşte birinden fazlasının son beş yılda kaybolduğunu ve 2026’da hacminde %5,5’lik bir düşüş olduğunu buldu.

Alpler’in güneydoğu ucuna ev sahipliği yapan Slovenia’da, Triglav buzulu kaybının çoğunu son yüzyılda yaşadı. Tarihi fotoğraflar ve belgeler, buzulun 1850’lerin ortalarında yaklaşık 40 hektarlık bir alanı kapladığını gösteriyor. 1946’da, bilim insanlarının ilk resmi ölçümleri yaptığı yıl, alanı sadece 14 hektara inmişti.

Zorn, 2001 yılında buzulun ilk kez ölçümünü yapan isim olarak, buzulun beklentilere direndiği on yıllarda bile değişim hızının şaşırtıcı olduğunu söyledi. Buzulun geri çekilmesiyle, kaymamayı önlemek için tırmanış pimlerini giymek zorunda kaldığı nokta, her yıl gerilere çekildi.

“Erima inanılmaz,” dedi. “2002’de … jeokimyasal analiz için bir buz kalıbı çıkardık ve yaklaşık 5 metre [derinlik]ydi. Ertesi yıl, aynı nokta üzerinde duruyordum … ama buz üzerinde değil, kaya üzerinde.”

Triglav, Slovenya’nın bayrağı üzerinde yer alır. Görsel: Wikimedia

Triglav, Slovenya’nın en yüksek tepesi ve kayakçı ve tırmanıcıların ülkesindeki herkesten en az bir kez tırmanması beklenen kültürel bir referans noktasıdır. Buzulun kaybolmasına rağmen, bilim insanları Triglav’ın geri çekilmesiyle ortaya çıkan yeni açıklıklardan dolayı, buzulun altındaki mağaralarda buz buldu. Skuta dağındaki ikinci buzul da küçüldü ve inceldi, ancak kalan buz parçası Triglav’dan daha iyi gölgeleniyor ve birkaç yıl daha dayanması bekleniyor.

Fransız Alpleri’ndeki buzullar da iklim değişikliği sonucu hızlı bir şekilde eriyor. Fotoğraf: Jeff Pachoud/AFP/Getty Images

Batı Avrupa, bu yıl kayıtlara geçen en sıcak yazını yaşadı ve en az 50.000 tahmini sıcaklık ölümü ile hasarsız ürünlerden, santralın kapatılmaya zorlanmasına kadar uzanan pahalı ikincil etkilerle sonuçlandı. Bilim insanları hala ekosistemlere verilen zararın değerlendirilmesini sürdürüyor.

Buzul bilimci ve dağ rehberi Miha Pavšek, “doğa gözümüzün önünde değişiyor” ancak insanların bunu henüz ciddiye almadığını söyledi.

“Buzulun erimesiyle, benim de bir kısmım gidiyor,” dedi Pavšek, 1957 yılında oradaki ebeveynlerinin bir fotoğrafına sahip. “İnsanların ebedi olduğunu düşündüğü bazı şeyler var. Buzullar açıkça öyle değil.”