El Niño: Geçmişten Günümüze

2015-16 El Niño olayı da oldukça güçlüydü; Ekim 2015’teki yükselmiş deniz seviyeleri (orta) bunu gösteriyor. Ancak deseni, Ekim 1997 (üst) ve Ekim 2026 (alt) olaylarından farklıydı: yükselmiş suların daha azı Güney Amerika kıyılarına ulaştı ve bu da o yıl farklı iklim koşullarına katkıda bulundu. Kaynak: NASA

El Niño, yaklaşık olarak her iki ila yedi yılda bir görülen ve ekvatoral Pasifik‘in belirli bölgelerine normalden daha sıcak sular getiren doğal bir iklim döngüsünün parçasıdır. 1997-98 ve 2015-16’daki en son güçlü El Niño olayları iklim kalıplarını altüst etti. Etkiler tüm dünyaya yayıldı: Endonezya ve Amazonya’daki yangınlardan Güney Afrika’daki kuraklığa bağlı ürün kayıplarına, Kaliforniya’nın güneyinde ise yoğun yağmur ve kıyı sularının taşmasına kadar. Güncel El Niño, bu geçmişteki güçlü olaylarla yarışır düzeydedir.

Her El Niño, atmosfer ile okyanus arasındaki bir geri besleme döngüsünden beslenir. Ticaret rüzgarları normalde sıcak suları Pasifik’in batısında biriktirir; burada sular doğudakinden daha yüksektir. Bu rüzgarlar zayıfladığında, sıcak sular doğuya doğru hareket etmeye başlar; bu da rüzgarları daha da zayıflatır ve bazen tersine çevirir, böylece daha fazla sıcak suyun doğuya kaymasına olanak tanır. Sular ısındıkça ve Pasifik’in ortası ile doğusunda biriktirildikçe döngü güçlenir.

Ancak her El Niño’nun kendi karakteri vardır; bu, ısının Pasifik’in neresinde biriktiğine ve atmosferin buna nasıl tepki verdiğine bağlıdır. “Tipik El Niño’nun araması oldukça zor bulunur,” dedi deniz seviyesi görevleri için NASA Jet İtme Laboratuvarı’nın (JPL) proje bilimcisi Josh Willis. “Bunların hepsi nereye denk geldikleri ve etkilerinin nasıl ortaya çıktıkları bakımından farklıdır.”

Deniz seviyeleri El Niño’nun gücünü ortaya çıkarır

Roket yüksekölçüm (altimetri) uyduları, deniz yüzeyinin yüksekliğini ölçerek bu farkları izleyebilir. Sular ısındıkça genişlediği için, ekvatoral Pasifik’in ortası ve doğusundaki normalden yüksek deniz seviyeleri, El Niño ile ilişkili ısının biriktiğine işaret eder. Yukarıdaki haritalar, 13 Ekim 1997 (sol) ve 12 Ekim 2026 (sağ) tarihlerinde Pasifik Okyanusu genelinde deniz yüzeyi yüksekliği anomalilerini göstermektedir. Veriler sırasıyla TOPEX/Poseidon uydusu ve Sentinel-6 Michael Freilich uydusundan gelmekte ve JPL bilimcileri tarafından işlenmektedir.

Kırmızının tonları, deniz seviyelerinin ortalamadan yüksek olduğu bölgeleri gösterir. Normal deniz seviyesi koşulları beyaz, daha alçak bölgeler ise mavi olarak görünür. El Niño ve diğer kısa süreli doğal olaylarla ilişkili deniz seviyesi anomalilerini öne çıkarmak için mevsimsel döngüler ve uzun vadeli eğilimlerle ilgili sinyaller kaldırılmıştır.

“Altimetrinin eşsiz yanı, neredeyse aynı uydulardan, neredeyse aynı yer izi üzerinden, her görev bir sonrakini örtüşecek şekilde uçuşmasıyla elde edilen 35 yıllık bir kaynağımıza sahip olmamızdır,” dedi Willis. “Bu da bize geçmişe dönüp bakma ve bu El Niño’yu 1997’de olanlarla karşılaştırma imkanı tanır. Ve şu an, bu olay daha da büyük olma yolunda.”

Benzer güç, farklı yağış kalıpları

1997-98 olayıyla karşılaştırıldığında, 2026’daki El Niño çok daha ani bir şekilde başladı. Ancak Ekim ayına kadar olayların karakteri benzer görünüyor: deniz seviyesinin eğimi (batta alçak, doğuda yüksek) ve Güney Amerika’ya kadar uzanan yüksek, sıcak sular; bu yüzden Willis etkilerin de benzer olabileceğini düşünüyor. 1997-98’de bu, örneğin Kaliforniya’da ve ABD’nin güney kuşağında yoğun yağmur anlamına geliyordu.

2015-16 El Niño, karakteri farklı olan başka bir güçlü olaydı. Jason-2 uydusundan alınan altimetri verilerine dayanan 12 Ekim 2015 deniz yüzeyi yüksekliği anomalileri, yukarıda 1997 ve 2026’daki aynı döneme ait haritalarla bağlam içinde gösterilmektedir. 2015’te ekvator boyunca son derece sıcak ve yüksek sular, diğer yıllarda olduğu kadar Güney Amerika’ya doğru yükselmedi. O kışın yağış etkileri daha çok Orta Amerika ve ABD’nin güneydoğusuna yoğunlaştı, Meksika’da ise önemli ölçüde suların taşması yaşandı.

Kış etkileri belirsizliğini koruyor

NOAA’ın 8 Ekim 2026 tarihli El Niño görüşü, 2027’nin ilk üç ayında güçlüden çok güçlüye kadar bir El Niño olma için %83 olasılık öngörüyordu. Ancak etkilerin kış 2026-27’de ve sonrasında tam olarak nasıl ortaya çıkacağı ise daha belli değil. Willis, El Niño’nun etkisinin kaotik bir atmosfer üzerinden yayıldığını ve sinyalin tropiklerin ötesine uzadıkça bulanıklaşabileceğini belirtti.

“Burada her zaman biraz şans faktörü var,” dedi Willis. “Bu El Niño’nun 1997’ye benziyor olması, aynı olacağı anlamına gelmiyor—şu an için yaptığımız en iyi tahmin bu.”

el nino southern oscillation

NASA tarafından sağlanmaktadır

Bu hikayenin ardındaki kim?

Swati Mestri, Elektronik Mühendisliği alanında lisans derecesine sahiptir ve 2019’dan içerik editörü olarak çalışmaktadır. Teknoloji, sağlık ve malzeme bilimi alanlarında araştırma belgeleri düzenleme deneyimine sahiptir ve özellikle teknoloji ile uzay konularına ilgi duymaktadır.

Profilin tamamı →

Matematiksel biyoloji alanında lisans, yaratıcı yazım alanında yüksek lisans. Bilim ve dil hakkında benzersiz bakış açılarına sahip, geniş çapta seyahat etmiş.

Profilin tamamı →

Kaynakça

:
El Niño then and now (2026, 23 Ekim)
23 Ekim 2026 tarihinde erişildi
https://phys.org/news/2026-10-el-nio-1.html adresinden

Bu belge telif hakkına tabidir. Özel çalışma veya araştırma amacıyla yapılan adil kullanım dışında,
yazılı izin olmadan içeriğin hiçbir kısmı çoğaltılamaz. İçerik yalnızca bilgi amaçlı sağlanmaktadır.