Reis selam, önce şunu net söyleyeyim: fazla hassas değilsin, bunlar gerçekten en yaygın iki safsatası ve insanlar bunları genelde bilinçli de kullanmıyor ama farkında olmadan yapıyorlar. O sinirlenip ‘senin kafan bozuk’ deme isteğini bir kenara bırakmak lazım çünkü tam da orada kaybetsin. Ad hominem’de karşı tarafın kendisine saldırıyor, strawman’da ise söylediğin şeyi çarpıtıp onun üzerine yıkıyor. İkisinin de ortak noktası şu: argümanın içeriğinden kaçıp duyguya ve kişiye yöneliyorlar çünkü ikili süreç modelinde beynin hızlı sistemini (Sistem 1) devreye sokup sosyo-kognitif kısayol kullanıyorlar. Sen de aynı hızla tepki verirsen oyunlarına düşersin.
İşte kullandığım 3 adımlık bir yöntem, yıllardır böyle tartışmalarda işe yiyor:
1) Söylendiği gibi kaydet. Karşı taraf saldırdığı anda içininden bir dur, dediklerini zihninde ya da gerçekten bir kağıda kelime kelime yaz. ‘X kişiselliğine saldırdı’ ya da ‘sözümü şöyle çarpıttı’ diye not al. Bu basit eylem senin Sistem 2’yi (yavaş, mantıklı) devreye sokar ve tepki vermemeni sağlar.
2) Argümanın iskeletini ayır. Sana saldırmadan önce o anda gerçekten bir önerme-sonuç zinciri var mı diye kontrol et. Çoğu zaman yok. Varsa premisleri ve sonuca bağlayan veriyi bul. Yoksa rahatça şunu de: ‘Şu anda benden bir argüman değil, kişisel saldırı/çarpıtma görüyorum, o yüzden konuya dönelim.’ Bu cümle karşı tarafın niyetini masaya yatırır, kimse ortada ‘argüman yok’ deyip geçinemez.
3) Kişisel özellikleri listeden at ve kanıt yükümlülüğünü geri ver. Yaş, ünvan, kimlik gibi konforlu ‘güvenilirlik işaretlerini’ argüman değerlendirmesinden çıkar. En önemlisi: iddia eden kanıtlamak zorundadır. ‘Bu söylediğin doğruysa bunu nasıl kanıtlarsın?’ diye geri sorarsın, çoğu insan bunu yapamaz ve savunu savuşur. Strawman için de ‘ben aslında şunu söyledim, şunu demedim’ diyerek orijinal iddianı netleştir ve tekrar o masaya çek.
Kısacası kural şu: kimliğe saldırıysa ad hominem, çarpıtma strawman — ikisinde de ilk iş sen sakin kalıp argümanı tekrar masaya çekmek. Tepki vermek senin kaybın, konuyu netleştirmek kazancın. Denerken ilk başta biraz mekanik gelir ama 2-3 seferden sonra oturmaya başlar, dene gör.
tarafından güncellenmiştir.
