Çok fazla erkek kurbağa, dişi kurbağaları karıştırıyor ve çiftleşmeyi kimin yapacağını değiştiriyor

Doğu Tennessee’de yakalanan 60 dişi ağaç kurbağı üzerinde yürütülen yeni bir deneyde araştırmacılar, dişilerin çok sayıda erkek çağrısı karşısında tercihlerini doğru yapamayıp daha uzun ve çekici erkeği seçmede başarısız olduklarını, aynı zamanda karar vermekte geciktiklerini ve 10 dakikalık süre içinde tamamen seçimden kaçındıklarını ortaya koydu. ABD merkezli ekip, bu durumun kurbağaların sesleri duyamamasından değil, karşılaştıkları seçenek yükünden kaynaklanan bilişsel sınırlamalardan kaynaklandığını belirledi.

Araştırma, “iScience” dergisinde yayımlanan çalışma kapsamında, çiftleşme mevsiminde erkeklerin toplu halde ses çıkararak dişi çekmesi ve dişilerin çağrı özelliklerinden eş seçmesinden yararlanıyor. Laboratuvar ortamında sesler üst üste binmeden ardışık olarak çalındığı için sonuçlar, deneyin gerçek ortamdaki karmaşadan arındırılmış halini yansıtıyor.

Eş seçiminde karışıklık

Ağaç kurbağaları, Kuzey Amerika’da su kaynaklarına yakın ormanlık alanlarda yaşar. Çiftleşme mevsiminde erkekler “koros” adı verilen gruplar halinde birleşir ve dişi çekmek için çağırır. Dişiler ise uzunluk gibi birden fazla çağrı özelliğine göre eş seçer; daha uzun çağrılar daha cazip kabul edilir.

Araştırmacılar, çiftleşme korolarından 60 dişi ağaç kurbağı yakalayıp laboratuvara getirdi. Her bir dişinin önüne, çekici ve uzun bir “hedef” çağrı ile buna karşılık gelen kısa ve daha az cazip bir, üç ya da yedi “dikkat dağıtıcı” çağrı kondu. Doğada bir ağaç kurbağı korusunda onlarca hatta yüzlerce erkek çağırırken, laboratuvar düzenlemesinde sesler ardışık çalındığı için birbirini kapatmadı.

Her dişi, tercih ettiği çağrıyı yayan hoparlöre doğru sıçradı. Dikkat dağıtıcı çağrı sayısı arttıkça dişiler cazip çağrıyı seçmede daha başarısız oldu, karar vermekte daha uzun zaman aldı ve 10 dakikalık pencere içinde tamamen seçimden kaçındı.

Bilişsel kafa karışıklığı

Seslerin üst üste binmesinin tamamen ortadan kaldırılmasıyla araştırmacılar, bu düşüşün araştırmacların “enerjik maskeleme” dediği nedenden kaynaklanmadığını belirtti. Enerjik maskeleme, bir bireyin bir sinyali gürültüden ayırma ve algılama yeteneğini bozan, iyi belgilenmiş bir sorundur.

Biyologlar uzun süredir korolarda dişilerin tercihlerinin zayıflabildiğini biliyor; buna genellikle enerjik maskelemeyi açıklıyordu: Birçok üst üste sinyal kurbağaların algısal sistemleri için zorluk yaratır. Yani bireysel çağrıları ya ayıramazlar ya da algılayamazlar.

Bu çalışma, bir dişinin kendi bilişsel sınırlamalarının istediği eş seçmesini zorlaştırabildiğini gösteriyor. Karışıklık, çok sayıda erkek arasından seçim yapmaktan kaynaklanıyor; erkekleri net duyememekten değil.

Araştırma yazarları

Buna göre dişilerin tercihlerinin zayıflamasındaki asıl açıklama, erkeğin sesini duyamaması değil, karşılaştıkları aşırı seçenek yükünden kaynaklanan bilişsel kafa karışıklığı olarak öne çıkıyor.

Dişiler en iyi seçimi yapamadığında

Ağaç kurbağalarında çağrı özellikleri, neslin devamı için önemli olan yavrilerin sağlamlığı ile ilişkilidir. Eğer bir dişi gerçek bir koroda istediği çağrıyı ayırt etmekte zorlanırsa, en iyi genlere sahip erkeği seçemez ve çoğu zaman reddedeceği erkeklerle çiftleşebilir. Daha az özellikli erkekler ise daha zayıf özelliklerini nesillere aktarır; bu da yavriler için olumsuz sonuçlar doğurabilir.

Bu bulgu, erkeklerin dişilerin bilişsel sınırlamasından yararlanabileceği ihtimalini gündeme getiriyor. Az çekici erkekler, rekabetçilerinin sayısı nedeniyle dişilerin onları ayırt etmesini zorlaşturan daha büyük korolara katılarak avantaj sağlayabilir. Buna karşılık daha cazip erkekler, küçük gruplar halinde ya da yalnız çağırarak fayda sağlayabilir. Araştırmacılar bu olasılıkların bir kısmını yakında incelemeyi umuyor.

Daha fazla seçenek, belirli bir noktaya kadar fırsat

Araştırmacılar deneyleri sadeleştirilmiş bir laboratuvar ortamında yürüttü; böylece aşırı seçim yükünü diğer etkilerden ayırabildiler. Gerçek bir gölette dişilerin karşılaşacağı üst üste sesler, bitki örtüsü ve avcı riski gibi ortamdaki karmaşa elendi. Ayrıca dişi seçimi sekiz çağrı ile sınırlandı; oysa kurbağalar doğal ortamda daha fazlasını duyabiliyor.

Araştırmanın bir sonraki adımı, aşırı seçim yükünün gerçek bir koroda ne kadar etkili olduğunun belirlenmesidir. Doğal corusta sesler üst üste biner ve hem duyu işleme hem de bilişsel işleme muhtemelen birlikte rol oynar. Araştırmacılar özellikle doğal corusta kararların gerçekten daha uzun sürüp sürmediğini ve dişilerin gerçekten daha az tercih edilen erkeklerle çiftleşipleşmediğini görmek istiyor.

Aşıırı seçim yükü yalnızca kurbağalara ya da eş seçimine özgü değil. Araştırmacılar arıların çiçek, karıncaların potansiyel yuva alanları ve sivrisineklerin yumurta bırakma alanları arasındaki seçimlerinin, rekabetçi seçenek sayısı arttıkça daha kötü hale geldiğini gözlemişti. Son yıllarda yapılan saha çıyanları ve ağaç kurbağaları üzerine çalışmalar da bu hayvanların çağrılarına göre eş seçerken benzer örüntüler sergilediğini ortaya koydu.

Bu şekilde biriken kanıtlar, bilişsel sınırlamaların hayvanlarda yaygın bir karar verme özelliği olduğunu gösteriyor.