Los Angeles County Doğal Tarih Müzesi’nin Dinozorlar Enstitüsü’nde küratör olarak görev yapan Luis Chiappe önderliğindeki bir bilim ekibi, 66 milyon yıl önce yaşayan genç yetişkin bir Tyrannosaurus rex’in (T. rex) vücut ısısının yaklaşık 37 dereceye, yani insan vücudu sıcaklığına yakın olduğu tespit edildi. Araştırmacılar, “Thomas” lakaplı iki dişin yanı sıra başka bir T. rex’ten alınan üçüncü diş kullanarak, dinozorların kendi vücut ısısını üretebildiğine dair yeni kanıtlar sundu. Çalışma, Science Advances dergisinde yayımlandı.
Müzede bulunan bu eşsiz fosillerden yalnızca küçük parçalar alınarak yapılan analiz, T. rex’in avlanırken veya leşlerle beslenirken nasıl bir yaşam tarzına sahip olabileceğine dair ipuçları veriyor. Kendi vücut ısısını üretebilen bu hayvanların, Kretase Dönemi‘nde bile soğuk geçen kışlar yaşayan Alaska gibi daha soğuk bölgelerde yaşayabildiği öne sürülüyor.
Dişler T. Rex’in Vücut Isısını Nasıl Kaydetti?
Araştırmanın baş yazarı Randy Flores ile birlikte UCLA jeobiyologu Robert Eagle ve izotop kimyageri ile iklim bilimci Aradhna Tripati, projenin kendilerini John Eiler adlı hocalarının ilgisinden aldığını belirtti. Üçlü, fosil malzemenin yalnızca birkaç miligramından gerekli bilgileri çıkaran bir yöntem geliştirdi.
Takım, dişlerin emal (diş cilası) kısmını delerek tozu asitte çözdü ve karbondioksit gazı açığa çıkardı. Kütle spektrometre adı verilen bir alet, daha ağır karbon ve oksijen formları arasındaki bağların kimyasal imzasını ölçtü.
Bu bağlar soğuk sıcaklıklarda daha fazla, sııcak sıcaklıklarda ise daha az oluşuyor; bu durum araştırmacıların hayvanın dişleri büyürkenki vücut ısısını tahmin etmesine olanak tanıyor. Emal, yer altında kimyasal değişimlere dirençli olduğu için bu sıcaklık kaydını milyonlarca yıl koruyabiliyor.
Kendi vücut ısımız hakkında bilgi edinmek için iki dişimizin küçük parçalarını feda etmek, kesinlikle alınacak riskin karşılığını veriyor.
Luis Chiappe, Doğal Tarih Müzesi Dinozorlar Enstitüsü Küratörü
Takımın bu yöntemi geliştirmek için on yılı aşkın bir çaba harcadığını belirten Chiappe, teknikleri sayesinde artık çok daha az malzeme (yaklaşık %90 daha az) kullanabildiklerini söyledi. Daha az emalle analizi gerçekleştirebilmek için araştırmacılar gazı basınçlandırdı; bu işlem alete daha yoğun bir akış sağladı ve böylece çok küçük numunelerin içindekini ölçebilmesini mümkün kıldı.
Sıcak Kalmak İçin Sadece Güneşe İhtiyac Yoktu
T. rex’in aynı antik çevrede yaşayan hayvanlarla karşılaştırılması için takım, Montana’daki Hell Creek Formasyonu’ndan alınan beş timsahımsı (crocodilian) dişi inceledi. Bu dişlerden elde edilen ortalama sıcaklık yaklaşık 31 dereceye, yani dinozordan dokuz derece daha soğuk oldu.
Fosil tatlı su kabukları ve bilgisayar modelleri kullanılarak takım, çevredeki suyun ve havanın ne kadar sıcak olduğunu tahmin etti. Her iki kaynak da T. rex’in içindeki sıcaklığın altında değerler verdi.
Thomas’ın boyutu ısını korumasına yardımcı olmuş olabilir; çünkü büyük vücutlar daha yavaş soğuyor. Öte yandan kendi ısısını üretmek, T. rex’in besin ihtiyacını artırmış olmalıydı.
Bu Sıcaklık T. Rex’i Nereye Götürebilirdi?
Araştırmacılar ardından bulgularlarını antik iklim simülasyonları ve yaşayan kanlıkanlı (sıcakkanlı) hayvanların sıcaklık sınırlarıyla birleştirerek, bu kadar sıcak kalabilen bir hayvanın nerede yaşayabileceğini inceledi.
Modellerinin, Meksika’dan Alaska’ya uzanan Kuzey Amerika’nın geniş bölgelerinde olası uygun koşullar belirlediğini belirten ekip, olası yaşam alanının T. rex fosillerinin bulunduğu yerlerin ötesine uzandığını söyledi.
Kretase Dönemi’nin ılıman dönemlerinde bile kuzey Alaska’da dondurucu mevsimsel sıcaklıklar görülüyordu. Orada bulunan genç tyrannosaurid (T. rex ve akrabaları) fosilleri, bu familyanın üyelerinin yıl boyu orada kaldığını ve kışın azıcık ısısı olan yerlerde hayatta kaldığını gösteriyor.
Yeni sıcaklık ölçümleri, bunun nasıl mümkün olabileceğini açıklamaya yardımcı oluyor. Vücut ısısını üretmek, bu hayvanların çevrelerindeki hava soğudukça besin aramaya devam etmelerine olanak tanımış olabilir.
Bu kadar ünlü bir hayvan için, aslında hakkında çok az şey bildiğimiz şaşırtıcı.
Aradhna Tripati, İzotop Kimyageri ve Bilimci
Araştırma, Science Advances dergisinde yayımlanan “The body temperature of Tyrannosaurus rex” başlıklı çalışma üzerinden elde edilen bulgulara dayanıyor.
1 yorum
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.