Uzun süreli ısınma, Ağustos 2026’daki çökmekten kısa bir süre önce Langtang Lirung’un yamacını zayılatan buzul incelmesi, erime suyu üretimi ve kalıcı don çözülmesine katkıda bulundu. İklim değişikliği bölgede Temmuz-Ağustos aylarındaki sıcaklıkları yaklaşık 1,5 derece yükseltti ve donma eşiğini her on yılda yaklaşık 100 metre yukarı çıkardı; önceki sismik hasarın da buna eşlik etmiş olabileceği belirtiliyor.
Buzul incelmesi ve kalıcı don çözülmesinin ardındaki iklim sinyalleri
Araştırmalar, Langtang Lirung sıradağının yamacında uzun yıllar süren ısınmanın buzulların incelmesine ve erime suyu miktarının artmasına yol açtığını ortaya koyuyor. Bu süreç, yamaçtaki kalıcı donun çözülmesini hızlandırdı ve kayaları daha az dayanıklı hale getirdi. Bölgede ölçülen verilere göre, iklim değişikliği Temmuz ve Ağustos aylarındaki sıcaklıkları 1,5 derece kadar yükseltti; aynı zamanda donma eşiği her on yılda yaklaşık 100 metre yukarı çıktı.
Bu değişimler, yamaç stabilitesini dolaylı ama belirgin biçimde etkiledi. Buzulların inceldiği ve erime sularının arttığı dönemlerde, karışık buzul-donlu ortamda kayaların arasındaki su basıncı yükselerek kayma riskini artırabiliyor. Araştırmacılar, çökmeye zemin hazırlayan temel faktörlerin bunlar olduğunu vurguluyor.
Sismik hasarın da tetikleyici olmuş olabileceği
Araştırma özeti, iklim kaynaklı ısınmanın ötesinde, bölgede daha önce yaşanan sismik faaliyetin de yamaç stabilitesini zlatan ek bir faktör olmuş olabileceğini işaret ediyor. Önceden meydana gelmiş sarsıntılar kayaları yarıp gevşetmiş olabilir; buna iklim değişikliğinin yarattığı erime ve don çözülmesi eşlenince, yamacın ani çöküşü için uygun koşullar oluşmuş olabilir.
Bu bulgular, tek bir nedenden çok birden fazla faktörün üst üste binmesiyle büyük jeolojik felaketlerin tetiklenebileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, benzer yüksek dağ bölgelerinde iklim izlemesi ve sismik risk değerlendirmesinin birlikte yürütülmesinin önemine dikkat çekiyor.
1 yorum
Fikrinizi bir kaynak, soru veya yapıcı karşı görüşle geliştirin.