İngiltere ve Galler’deki tehdit altındaki arı popülasyonları ciddi genetik kayıplar yaşıyor

İngiltere ve Galler’de yaşayan yosun saçaklı arılar (Moss carder bumblebee), son yüzyılda genetik çeşitliliğinin yaklaşık dörtte birini kaybetti. Araştırmalar, habitat kaybının popülasyonları parçalaması üzerine bu türde genomik yakınlaşmanın (inbreeding) neredeyse üçe katlandığını; ancak İskoçya’nın yüksek kesimlerindeki popülasyonların daha büyük bağlantılılığını koruduğunu ortaya koydu. Çeşitlilikteki bu düşüşün, arıların çevresel değişimlere uyum gösterme kapasitesini sınırlaması endişesini doğuruyor.

Dünya genelinde polenleştirici arı popülasyonlarının azalması uzun süredir bilim dünyasının odak noktalarından biri. Bu çalışmada, türün genetik yapısındaki değişimler son yüzyıla yayılan bir veri seti üzerinden izlendi. Habitat kayıplarının, arıların yaşadığı bölgeleri parçalayarak birbirinden bağımsız küçük gruplar oluşturduğu görüldü. Parçalanmış popülasyonlarda yakınlaşma düzeyinin artması, gen havuzunun daralmasına işaret ederken, bu durum türün geleceği açısından önemli bir uyarı olarak değerlendiriliyor.

Habitat kaybı popülasyonları parçaladı

Araştırmacılar, İngiltere ve Galler’deki arıların genetik çeşitliliğinin son 100 yıl içinde yaklaşık yüzde yirmibe kadar azaldığını belirtti. Tarımsal yoğunlaşma, arazi kullanımı değişiklikleri ve doğal yaşam alanlarının daralmasıyla birlikte arı grupları arasında gen akışı zayıfladı. Bu bağlamda yakınlaşma oranının neredeyse üçe katlanması, türün hayatta kalma direncini etkileyebilecek bir durum olarak kaydedildi.

Buna karşılık İskoçya’nın yüksek kesimlerindeki popülasyonların daha bağlantılı kaldığı ve dolayısıyla genetik açıdan daha sağlıklı yapılar sergilediği tespit edildi. Bu fark, yaşam alanlarının bütünlüğünün türün genetik sağlığı için ne kadar kritik olduğunu gösteriyor.

Habitat kaybı popülasyonları parçalayarak yakınlaşmayı hızlandırdı ve çeşitlilikteki düşüş, arıların çevresel değişimlere uyum kapasitesini sınırlayabilir. İskoçya yüksek kesimlerindeki bağlantılı popülasyonlar ise türün geleceği için önemli bir referans noktası oluşturuyor.

Araştırma bulguları

Çeşitlilikteki düşüş uyum kapasitesini sınırlayabilir

Bilim insanları, genetik çeşitliliğin azalmasının türün uzun vadeli hayatta kalması açısından risk oluşturduğunu vurguluyor. Düşük çeşitlilik, popülasyonların hastalıklara, iklim değişikliklerine ve diğer çevresel baskılara karşı daha kırılgan hale gelmesine yol açabilir. Bu nedenle arıların yaşadığı alanlardaki habitat bağlantılığının korunması ve yeniden oluşturulması, koruma çalışmalarının öncelikli konuları arasında yer alıyor.

Araştırma sonuçları, polenlectorici türlerin geri kazanımı için doğal yaşam alanlarının bütünlüğünün ne kadar önemli olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Uzmanlar, parçalanmış popülasyonların birbirine bağlanması ve habitat kayıplarının durdurulmasının, türün genetik sağlığını korumak açısından kritik olduğunu belirtiyor.