Papirüs, antik Mısır'da Nil deltasında yetişen papirüs bitkisinden (Cyperus papyrus) elde edilen ve yazı için kullanılan eski bir yüzey malzemesidir. Bitkinin gövdesinden ince dilimler ayrılır, bunlar çapraz olarak üst üste dizilir, sıkıştırılıp kurutulduktan sonra üzerine kalem veya kalemlle yazılabilir düz bir levha oluşur.
Tanım ve yapısı
Papirüs, yazı için kullanılan en eski yüzey malzemelerinden biridir. Papirüs bitkisinin gövdesinin iç kısmından ince şeritler veya dilimler halinde kesilir. Bu şeritler aynı yönde üst üste dizilir, üzerine yine dik doğrultuda ikinci katman yerleştirilir; ardından sıcak ve nemli ortamda sıkıştırılıp birleştirilip kurutulur. Sonuçta yazmaya uygun, esnek ama dayanıklı geniş levhalar elde edilir; bu levhalar sonra bir araya getirilerek uzun yelpaze biçiminde rulo (rol) haline getirilir.
Tarihsel bağlam
Papirüs özellikle antik Mısır'da yaygın olarak üretilmiş ve yazının temel taşı olmuştur. Aynı zamanda Akdeniz havzasında, arasında Roma İmparatorluğu'nun da bulunduğu bölgede eski çağlarda metinlerin kopyalanması, resmi kayıtların tutulması ve mektuplaşma için yaygın bir destek olarak kullanılmıştır. 'Kağıt' sözcüğünün birçok dildeki karşılığı (örneğin İngilizce paper, Fransızca papier) bu kelimenin kökeninden gelir.
Bir örnek
Antik Mısır'da bir yazman ya da idari belge hazırlamak için papirüs rulosu kullanılırdı. Örneğin tapu kaydı, vergi listesi veya dini metin gibi içerikler kamış kalem ve mürekleb ile papirüs levha üzerine aktarılır; kuruduktan sonra okunabilir ve saklanabilir bir belge ortaya çıkardı.