Dört ayrı jet patlaması izi taşıyan radyo galaksisi keşfedildi

Uzak bir kozmos bölgesinde yer alan J023721.13−010528.5 adlı radyo galaksisinde, merkezden uzaklaştıkça yaşları artan dört simetrik çift sıcak noktanın tespit edildiğini bildiren astronomlar, bu yapının galaksinin çekirdeğinden uzayan dört ayrı jet patlamasının kanıtını içerdiğini belirtti. Radyo dalgalarıyla gerçekleştirilen gözlemler, galaksinin geçmişinde ardışık olarak gerçekleşen ve eksen değiştiren dört farklı enerji fırlamasının izlerini ortaya koydu. Araştırma, böylece bu tür galaksilerde jetlerin tek bir sürekli akışla değil, zaman içinde farklı yönlerde patlayan ayrı ayrı patlamalarla beslendiğine dair güçlü bir kanıt sundu.

Radyo teleskoplarıyla yapılan gözlemlerde, galaksinin her iki yanında simetrik biçimde yerleşmiş dört sıcak nokta çiftinin görüldüğü kaydedildi. Bu sıcak noktalar, galaksi çekirdeğinden ne kadar uzaklaşırsa o kadar yaşlı çıkarken, hesaplanan yaşları 4,5 ile 20,5 milyon yıl arasında değişiyor. Bu yaş dağılımı, söz konusu yapıların sürekli bir jet içinde oluşmuş düğümler değil, birbirinden bağımsız dört jet patlamasının ürünü olduğunu düşündürüyor. Ayrıca ardışık çiftlerin birbirine göre farklı açılarla dizilmesi, jet ekseninin zaman içinde defalarca kaydığına işaret ediyor.

Dört ayrı patlamanın izleri

Galaksinin merkezinden dışarıya doğru uzanan yapılar, her biri kendi içinde iki yöne doğru yayılan sıcak noktalardan oluşuyor. Bu noktaların merkezden uzaklaşma dereceleriyle yaşları arasındaki doğrusal ilişki, dört patlamanın farklı zamanlarda gerçekleştiğini gösteriyor. Eğer söz konusu yapılar tek sürekli bir jetin parçaları olsaydı, yaş farkı böyle belirgin bir biçimde uzlaşıyla artmazdı. Araştırmacılar, gözlemlenen dört çiftin simetriği ve yaş sıralaması, jetin dört ayrı dönemde patladığının güçlü bir işareti olduğunu vurguluyor.

Jet ekseninin zaman içinde değişmesi

Araştırmanın dikkat çeken diğer bir yönü ise bu patlamaların birbirinden farklı yönlerde gerçekleşmiş olması. Ardışık sıcak nokta çiftlerinin yönelimleri arasındaki değişim, galaksinin çekirdeğinden çıkan jet ekseninin sabit kalmayıp zaman içinde döndüğüne dair bir kanıt olarak değerlendiriliyor. Bu tür bir eksen kayması, galaksinin merkezindeki süperkütleli kara deliğin çevresindeki koşulların ya da galaksinin kendi hareketinin etkileriyle açıklanabiliyor.

Bu radyo galaksisi, jetlerin ardışık ve ayrı ayrı patlamalarla beslendiğine dair nadir ve net bir örnek sunuyor. Sıcak noktaların yaşları ve yönelimlerindeki düzen, jet ekseninin zaman içinde değiştiğinin açık bir göstergesi.

Radyo gözlemlerini yürüten astronomlar

Araştırma sonuçları, süperkütleli kara deliklerin etrafında oluşan ve galaktik ölçeklerde enerji taşıyan jetlerin nasıl oluştuğu ile ilgili anlayışa yeni bir perspektif ekliyor. Bu tür gözlemler, galaksilerin evrimi ve merkezlerindeki kara deliklerle çevrelerindeki gaz arasındaki etkileşimin anlaşılması açısından önemli bir veri kaynağı oluşturuyor. Astronomlar, benzer yöntemlerle daha fazla radyo galaksisinin incelenmesinin, jet patlamalarının ne sıklıkla ve hangi koşullarda gerçekleştiğine dair daha kesin sonuçlar vereceğini belirtiyor.